|
|
||
![]() |
Gebroeders Bijvoet |
|
|
|
||
|
Het bloembollenbedrijf Gebroeders Bijvoet wordt prachtig beschreven in het boek Bloeiende Bedrijvigheid, samengesteld door Marcel Bulte en Wim Post. Van vele familieleden hadden de samenstellers materiaal gekregen over Gebroeders Bijvoet om te verwerken in het boek. Uiteraard kon niet al het materiaal, hoe mooi ook, opgenomen worden. Van Wim Post kregen we dit materiaal te leen om te verwerken in dit artikel op onze website. |
||
|
|
||
|
Vanuit Neerpelt zijn een aantal gezinnen van onze familie in de 17e eeuw naar Holland verhuisd. Ze streken voornamelijk neer in Spanbroek. Een paar families verhuisden vermoedelijk naar Alkmaar en vandaar verder naar Haarlem. In Bloemendaal beoefenden zij het het beroep uit van bleker. De familie bezat bleekvelden in Overveen en Bloemendaal. Het wel en wee van de familie in deze tijd wordt prachtig omschreven in het boek van Wim Post: De Blekersfamilie Bijvoet.
In de 18e eeuw raakten de bleekvelden uit de tijd door de opkomst van wasserijen. In dezelfde tijd groeide de bollenteelt buiten de stadsmuren van Haarlem uit zijn voegen. Vele bleekvelden in Bloemendaal konden vervolgens voor de bollenteelt worden gebruikt.
In 2002 werd door Marcel Bulte en Wim Post een prachtig boek samengesteld: Bloeiende Bedrijvigheid In dit boek wordt 400 jaar bloembollenteelt rond Haarlem omschreven en alle bedrijven die daarbij betrokken waren. Gebroeders Bijvoet was een van de toonaangevende bedrijven en het bedrijf wordt daarom ook uitgebreid in dit boek beschreven. Wim Post heeft veel materiaal over de bollenfamilie Bijvoet verzameld. Uiteraard kon lang niet alles gebruikt worden in het boek. Dit materiaal is door hem welwillend weer ter beschikking gesteld van de familie en kon mooi gebruikt worden voor dit artikel.
Anthonie Nicolaas Bijvoet (1801-1878) was een zoon van een bleker in Bloemendaal. Op het bleekveld van zijn vader kweekte hij de eerste bloembollen. In 1828 heeft hij samen met zijn broer Johannes Henricus van Dieren-Bijvoet de firma Gebroeders Bijvoet opgericht.
In totaal 5 generaties hebben leiding gegeven aan Gebroeders Bijvoet. Bij de derde generatie waren er al 5 kandidaten voor Gebroeders Bijvoet, zodat opsplitsing van het bedrijf in de rede lag.
Mede met de hulp van Jan Bijvoet van P. Bijvoet & Co werd onderstaand organisatieschema opgesteld.
Zaken- en plezierreis in 1827 naar Londen
Anthonie had al heel vroeg met een zeilschip een zakenreis gemaakt naar Londen. In het boek Bloeiende Bedrijvigheid staat omschreven hoe hij daabij koningin Victoria ontmoette en penvriend werd van Sir Walter Scott.
In 1827 maakte Anthonie een plezier/zakenreis met een aantal familieleden met een stoomboot naar Londen. Het verslag van deze reis blijkt later een literair kunststuk. Het verslag is apart opgenomen op onze website onder de titel Een reis naar Londen in 1827.
In het verslag noemt de schrijver George Johannes Reekers zijn medereiziger Anthony Bijvoet "De Heer B" of "Mijn vriend B". Dat het niet alleen uitsluitend een plezierreis was moge blijken uit de volgende passage in het reisverslag:
Een jaar na dit reisje wordt de firma Gebroeders Bijvoet opgericht.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
In- en verkoopboek 1836/1839
Bewaard is gebleven het handgeschreven In- en Verkoopboek uit de jaren 1836 t/m 1839. In circa 2000 in bezit van H. Schrama te Hillegom. Kopie ter inzage gekregen van Wim Post te Bloemendaal. Bijgaand het eerste blad uit dit In- en Verkoopboek met een "vertaling" van de brief d.d. 16 februari 1836 aan D. Inike (?) uit Castricum.
Een prachtig voorbeeld van zaken doen in de eerste helft van de 19e eeuw. En dan te bedenken, dat de teksten in dit In- en Verkoopboek overgeschreven kopieën zijn van de originelen. Hoe zullen de originelen er dan wel niet uitgezien hebben!
Door op de scan te klikken, kan het geschrift in detail bekeken worden.
In minzame beantwoording uwer waarde van gisteren dient deze om Ued te informeren, alsdat het ons zeer aangenaam zoude zijn, de betaling der in Ao 12o van Ued gekochte bloembollen, tot op primo April aanstaande uit te stellen.
Daar wij in deze en volgende maand, menigvuldige uitgave te doen hebben, zoude Uwe bewilliging in deze, ons zeer faciliteren, mogt het echter zijn, dat met deze onze propositie, Ued eenige moeijelijkheid veroorzaken zoude; gelieft ons dan maar een lettertien per ommegaande te schrijven, en Ued zal ons aanstaande Zaterdag te huis , en tot de afrekening gereed vinden.
Geen tijding van Ued ontvangende , ligt het geld van Primo April af voor Ued ter dispositie, met eene quitantie in Blanco er bij, zoo dat Ued in geen geval gevaar loopt, eene vergeefsche rijs te zulle maken.
Het wordt op prijs gesteld als iemand met meer kennis van de schrijftaal van bijna 200 jaar geleden correcties wil doorgeven aan info@bijvoet.org.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hoe deden ze dat ?
In de 19e eeuw bestonden geen computers om willekeurig welk lettertype te voorschijn te toveren. Toch werden er plantboeken en dergelijke op kantoor vervaardigd, waarbij de titel kunstig versierd was. Bijvoorbeeld:
Vermoedelijk gebruikte men een soort karton, waarin de letters waren uitgesneden. Ook de toepassing van een soort stempels is niet onwaarschijnlijk. Wie weet hier meer van?
Toch lijkt het een soort mal, want van onderstaand model ontbreekt het jaartal, dat dus elke keer apart eronder gedrukt kan worden.
Toch lijkt het erop dat men ieder jaar toch weer met een nieuw ontwerp voor het plantenboek ontwierp. Werden deze ook door andere bloembollenbedrijven gebruikt?
De bollenteelt is een bijzonder vak. De hele handel van de kweker is onzichtbaar onder de grond weggewerkt. Alleen het plantboek geeft aan waar de investering van de kweker werkt aan toegevoegde waarde.
Het plantboek van 1846 telt 38.136 regels aan dubbele rode tulpen. Let op de prachtige namen; Duchesse d'Orleans, etc.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
INTERNATIONALE HANDEL
De liefde voor het bollenvak komt vooral tot uitdrukking in het kweken van allerlei variëteiten. Het is echter een feit dat de liefde voor het bollenvak gepaard ging met een enorme handelsgeest van de familie. Dat beperkte zich niet alleen tot Engeland en Amerika, maar bijvoorbeeld ook de Scandinavische landen moesten het ontgelden.
Op de scholen behoorde in die tijd het Scandinavisch echt nog niet tot de verplichte vakken. Wie kan een vertaling leveren van deze tekst? Was het een krantenadvertentie of iets anders?
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Agenda - Kasboek - 1863
In het bedrijf werd een dagboek bijgehouden. Hiervoor werd een kantooragenda gebruikt die ook allerlei Almanakachtige gegevens bevatte.
In 1863 zaten in de directie M.W. Bijvoet (1829-1892)en J.H. Bijvoet (1832-1903) zoon van Anthonie. In dienst waren 12 man die ongeveer fl. 4,-- per week verdienden. Hierbij werd de aantekening gemaakt: Gedurende het gehele najaar nog geen dag verzuimd.
Bijna van dag tot dag werd bijgehouden wat de werkzaamheden waren op het bedrijf. Blijkbaar was vanwege het werk of de groei van de bloembollen belangrijk welk weer het was. Dit alles werd uitgebreid genoteerd. Bewaard is gebleven de agenda van 1863. Hierbij een korte bloemlezing.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Zakenreis naar Amerika in 1916
Jacob Bijvoet op zijn kantoor. Vermoedelijk is deze foto ver na de reis gemaakt.
Om de reis aanschouwelijk te maken is op Internet gezocht naar afbeeldingen uit het begin van de 20e eeuw van de door Jacob omschreven hotels en stations. Opvallend is dat de hotels die Jacob bezocht in 1916 vaak net gebouwd waren, dus "gloednieuw". De meeste afbeeldingen kunnen in detail worden bekeken door er op te klikken.
Om de reis te kunnen volgen is hieronder het reisschema gegeven en een landkaartje.
27 mei Þ Rotterdam Þ 14 juni Þ New-York Þ 19 juni Þ Chicago Þ 24 juni Þ Kansas City
Þ 30 juni Þ Chicago Þ 7 juli Þ Syracuse Þ 8 juli? Þ New-York Þ 19 juli Þ Washington
Þ 25 juli Þ Baltimore Þ 26 juli Þ Philadelpia Þ 29 juli Þ Riverton Þ 31 juli
Þ New-York Þ 10 augustus Þ Rotterdam V 28 augustus.
27 Mei Omstreeks half twaalf steekt de "Rijndam"van wal. 28 Mei Zondag, prachtig weer. Kennis gemaakt met een zekere Mr: Ganz, fabrikant van knoopen, en een zekere Mrs Daams die naar haar man gaat, een Ingenieur van de Bataafsche Petroleum Mij. 29 Mei Wij varen langs de kust van Noorwegen. Brieven aan Mien, Fons, Mia en Albert. Briefkaarten aan Jan, Jaap en Sim. S'middags een koppel bruinvischen, s'nachts noorderlicht. 30 Mei Kirkwall, vol schepen. De Andijk (met chilisalpeter ligt er reeds veertien dagen). De Westerdijk kwam een paar uur na ons. Het is mooi weer maar koud, merkbaar noordelijker. S'middags vertrokken we weer nadat de post eruit gehaald is. 31 Mei Woensdag. Boven langs Schotland. Prachtig weer,maar koud. S'middags mist en regen. 1 Juni Langs de Iersche kust. Mistig en regen. S'middags mooier (Hatpool 9). Mooie rotsen. Om 9 uur passeerden we Fast Rock Lighthouse. 2 Juni Vrijdag. S'morgens in Falmouth aangekomen. Een prachtige kust. Brieven aan Mien, Mia, moeder Dieuwert 3 Juni Zaterdag om twee uur zee in. Dinsdag. S'morgens eindelijk aangekomen in NEW-YORK. Mr. Scholz van Van Es & van Ommeren met hem afgesproken om hem vrijdagavond te ontmoeten in 't Astor hotel. Hij heeft nog twee mooie recommandaties gegeven. Brief aan Mien, de jongens en voor de verjaardag van Moeder Dieuwert. Aan boord geschreven en in New-York op de post gedaan. Mijn jas gescheurd en nieuw pak gekocht $14,50. S'avonds kaartje bij Pirnpeau afgegeven. 15 Juni S'morgens eerst naar Pirnpeau. Gaf nog vele inlichtingen. Varegnan's Seed Store, 43 Barely Street. Mr. Dranrud deed vroeger de bulb buying, prijzen voor parkorder gegeven. Vertelde dat Mr. Jackman in Holland was. De buying geschied vanuit Chicago. Had an offer voor King Alfred.
Vanaf de aankomst in New-York raakt het dagboek doorspekt met Engels. In het dagboek wordt de tekst vanaf hier veel meer zakelijk. Een opsomming van namen en adressen van potentiële klanten, enzovoorts. Alhoewel zakelijk gezien het belangrijkste worden hierna alle zakelijke opsommingen uit het dagboek weggelaten.
16 Juni Bij Henderson kennis gemaakt met Mr. Kerby. Had a long very nice chat. Mr. Littlefield is nog ziek. All orders were gone with the New Amsterdam. Hadden meer besteld als gewoonlijk omdat zij verleden te kort kwamen en nabestellen te lang duurde. Schoot Jr. was er ook geweest, ook bot gevangen. Hadden een telegraphisch special offer van hem 25% off special prices except tulips and Golden Spur. Verder verloren tijd gehad. S'avonds bij Pirnpeau gegeten. Brief naar kantoor en Mien direct. 17 Juni Kennis gemaakt met Mr. Spoiling van Strumpf & Walter. Very, very nice man. Was very sorry he could not give me an order. Too late. 18 Juni Zaterdag. Den geheelen dag met Pirnpeau bezig geweest voor Leeuwenberg. Misschien dat ik hiermede mijn reis er nog uithaal.
Pennsylvania Station New-York
Zondag 19 Juni Om 2 uur van Pensylvania Station New-York met de trein naar CHICAGO. Daar de volgende dag om circa 5 uur s'avonds aangekomen. Bismarck Hotel, Rundolph Street. $ 3 voor zijn beiden. Dinsdag 21 Juni Groote moeite uit te vinden who are flower growers and grow bulbs and who are only dealers. Mr. Vaughan Jr. (black met bril, slap handje). Mr. Rotherstein - Their manager zou mijn groeten aan Mr. Jonkman doen. Vrijdag 23 Juni The Boston Stores. Mr. Welsh manager flower Department. Kon order boeken voor 6000 mixed hyacinths, but $ 3,80 per 1000 was nog te veel. Wants offer f.o.b. Chicago (cash payer). Terug naar Hotel Sherman waar de convention is of the Seed-people. To morrow train from Union Station at 6.55 to Morton Grove. Mr. W.W. Barnard Co, Chicago. The old tale of not being right to change from the old people, enz.
Union Station Chicago
Saturday 24 Juni Om 6.55 from Union Station to Morton Grove. Poehlmann Brothers & Co.. Mr. August Poehlmann is the one who does the buying of the bulbs. Kwam niet voor den dag, moest voor 2 uur in Chicago terug zijn. Mr. Welsh of the Boston schijnt wel verdwenen. S'avonds om 6 uur op de trein naar Kansas City. Niet ver van Chicago ligt het stadje Elgin (very fine). Zondagochtend 8 uur in Kansas City, Hotel Baltimore, very good but expensive.
Zondag 25 Juni Brief met cheque van $ 3- voor een new American Directory. S'middags reporter van de Kansas City Star op m'n kamer gehad. S'avonds om 8 uur kwam Mr. Pirnpau. Het wordt me wel angstig heet. Voor 't naar bed gaan a fine shower both. 26 Juni Harnden Seed Co. 505 Walnut Street. Mr. Harnden gaf ordertje. Niet naar m'n zin. To much begging. Deugt niet. 27 Juni Om 10 uur naar Mr. Hardnen, who is also nominated by the town for President of the Waterworks (2500 $). Took me to the fortnightly lunch of the Cooperative Club of Kansas City, where I had to make a speech over Holland and say something over the planting of bulbs in the City Parks. Went all over with him in one of the towns motor cars. Have to meet him to morrow morning. S'avonds Rinpeau op de trein gezet. 28 Juni Mr. Hardnen kept me about the whole day waiting. S'middags brieven zitten schrijven voor Leeuwenberg. 30 Juni Introduced to Mr. E. de Vigne, a Scotchman who looks after all the Schoolgardens, took me in his car all round to 11 o'clock. Waarschuwde me voor Hardnen. S'avonds om 6 uur op de trein for CHICAGO. Burlington route. Zaterdag 1 juli Om 8 uur s'morgens in Chicago aangekomen. Kaisershof-Hotel, Clark street. Gundestrup Seed Store gaf nog een order voor 2000 bedding Hyacinths (rommel). Had zijn order juist gisteren geplaatst. Had expected me last Tuesday. Damm it !!! Met de metro L(elevatia) line Garfield Park get out at St, Louis Ave for Mail order traders Sears Roebrick & Co. Gardener Mr. Lund (Zweed). He showed me round. Koopen niet voor the trade. Meer voor that little park (over $ 1000.=). Woensdag 5 Juli Mr. John Vennema, Consul of the Netherlands, Chicago. Knappe vent, Amerikaans type. Beste farming districts Illinois, dicht bij Chicago voor groenteteelt wat veel door Hollanders gedaan wordt. Betaalt men voor de grond $ 100- à 250-. In Michigan $ 25- à 30- maar afgelegen. In Wisconsin een goede streek $ 80- à 125- in de buurt van het station.
Donderdag 6 Juli Over Schiller staat de Mont-Rose tramcar - Mont Rose May fair -about 10 'a 15 blocks from Broadway heb je twee broeierijen aan de linkerkant. Veel verder nog een rechter. Die afstanden zijn niet te loopen. They say the best R.R. (railroad) is the New York Central. I took the Michigan Central via Niagara Falls
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Friday 7 Juli 6.55 from Union Station naar Morton Grove. Joes P. Brooks even verder buys from Barnard in Chicago. Have had troubles with Segers Brothers. Brooks is een aardige vent. Om 5.40 Michigan Central RR naar New-York via Niagara + Ceracuse (think Canada). Saterday 8 Juli S'morgens om 10.45 in SYRACUSE. Smith Presmer directed me to their office in New-York. This town is not much for our trade. Plenty of Dutchman coming through. Mr. Bard (a Wales man) is about the only florist. Is going to build 3 houses (material is too expensive at present). Mr. Bard was not in. That fellow in the shop is a good decorator.
N.B.: Vermoedelijk is Jacob een paar dagen later weer teruggekeerd in NEW-YORK.
Woensdag 14 Juli Very hot. Wrote several letters in Mr. Rinpan's office. Two long letters to Albert about the proposition of a seed dealing with Holland with the consent of Mr. E. Onving l.l. Zaterdag 2 brieven van Mien en ook 2 van de jongens. Zondag 16 Juli Brieven aan Jan - Jaap - Sim - oom Simon en tante Cato en bijschrift aan Mien. Woensdag 19 Juli
Zaterdag 22 Juli W.S. Department of Agriculture, Bureau of Plant Industries Seed distribution. Mr. B.A. Oakley vertelde mij that the last two years they were served very well. Had them from Rijnveld. Kennis gemaakt met Dr. David Griffith Agriculture Department. Was juist op 't punt naar Bellington te gaan - Is on the pacafic coast. On the frontier of British Columbia near Vancouver - in the State of Washington near Seattle. Narcissus are grown well West Virginia Norfolk, and in the region of San Francisco. In New-Jersey and Long Island there are grown many tulips and Narcissus. J.H. Smaal & Sons. Zijn boekkeeper Mr. Miller was in his holydays, left it now in the hands of the foreman of the Nurserijs. Gaf een trial order. Maandag 24 Juli It will be very good if we can refer to Mr. Small about our name and quality we send. Mr. Watt told me all this. He is a sort of foreman, magere zwarte. Bij zulke gelegenheden moet men cigaren bij zich hebben. Order sometimes between $ 3000 'a 5000- Woensdag 26 Juli Baltimore. Twee maal de stad uitgereden to find some growers - was not lucky. S'avonds naar Philadelphia St. James Hotel St. James Hotel was not so good. Adelphia Hotel looks better. Maandag 31 Juli New-York. Brief aan Snow om machine op te zenden. Brief aan Stone in Chicago naar aanleiding telegram van Fons. Order voor cupper wood screws van Leeuwenberg. 3 copis gemaakt. Verder twee bezoeken gemaakt voor Fons. Zie correspondentie - zeer belangrijk. Donderdag 10 Augustus
Vertrek S.S. Noorddam. Captain v/Walraven. A.v.d. Schoot ook aan boord. Mr. Rinpan zet mij af. Vrijdag 11 Aug. - mistig Zaterdag 19 Aug. Mooi weer Noordenwind Falmouth met pijn in 't lijf, naar bed gegaan. Zondag 20 Aug - hevige diaree
Dinsdag 23 Aug Te bed - brief van Mien - Leave Falmouth. Zondag 27 Aug Guur weer - koud - langs de Noorsche kust. Maandag 28 Aug Mooi weer - 6 uur langs Zandvoort - 8 uur voor anker. De jongens voor niets naar Rotterdam. Dinsdag 29 s'morgens van de boot. Henri Eldering om mij af te halen.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Vier jaar later in 1820 verscheen het volgende bericht in het weekblad Bloembollencultuur:
De barre winter van 1929
De winter van 1929 maakt deel uit van de collectieve herinnering, hetzij uit eigen beleving hetzij uit overlevering. Op 1 januari 1929 viel de vorst in, om gedurende 62 dagen te heersen met een ijselijke felheid. Nederland veranderde in een poollandschap. Maar niet alleen ons land had te lijden onder de extreme kou. Zo vroor het ook flink in Valencia, was de Bosporus met ijs bedekt en viel er in Istanboel drie meter sneeuw. In de Noordzee lag een strook ijs van 6,5 kilometer. De Zuiderzee had 50cm dik ijs en er was druk verkeer per auto. Op 12 februari werd de Elfstedentocht gereden.
De heren Bijvoet hadden zo in het begin van 1929 er nog geen idee van dat aan het eind van dat jaar de wereldeconomie in een vrije val terecht zou komen, na de Wall Street Crash op 14 oktober. Opmerkelijk is dat in 1929, ondanks de winter en de beurscrach, de productie van de firma steeg tot 1660 kisten. Het jaar 1929 werd van dag tot dag bijgehouden door directielid H.de Groot van het Bloembollenbedrijf Gebr.Bijvoet (Jaap en Jan) op Schoonoord te Haarlem-Overveen. Gelegen aan het Houtmanpad strekten de gronden zich uit tot aan de Ramplaan. Het bedrijf was in 1828 opgericht en sloot na 150 jaar zijn deuren. De gronden zijn nu bebouwd met woningen aan de Blinkerlaan, Blinketpad, Lambrecht van Dalenlaan, Hospeslaan en Denijs van Hullelaan.
Januari
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||