De gemeente Neerpelt

De gemeente Neerpelt Neerpelt is een landelijke gemeente gelegen aan de Dommel en het kempisch kanaal in het noorden van de provincie Limburg, met een bevolking van ongeveer 13.450 inwoners en met een oppervlakte van 4.259 ha (na fusie St.-Huibrechts-Lille).

De oudste vermelding (815) luidt 'Palethe' van het Latijnse woord 'Palus' dat moeras betekent. Later sprak men van Pelt waarmede Neerpelt en Overpelt werden genoemd. Pas in 1218 komt voor het eerst het partikel 'Neer' voor.

Samen met Overpelt, Kaulille en Kleine Brogel vormde Neerpelt de Heerlijkheid Pelt en viel onder de rechtsmacht van de schepenbank van Pelt die in Overpelt zetelde en op haar beurt ressorteerde onder het drosschaardschap Pelt-Grevenbroek, één van de zes drosschaardschappen waaronder het graafschap Loon dat in 1366 met het Prins-Bisdom Luik verenigd werd.

Op bestuurlijk gebied was de gemeente ingedeeld in vier gehuchten met name, de Grote-Heide, Broeseind, Boseind en Herent, met elk een jaarlijks verkozen burgemeester. Na de Franse revolutie werd de zelfstandigheid van de gehuchten afgeschaft en is er slechts sprake van één burgemeester.

Het patroon van Neerpelt is pas tijdens de vorige eeuw tot stand gekomen. Het was steeds een arm Kempisch landbouwdorp bijna volledig omgeven met uitgestrekte gemene heidegrond. In 1844 besloeg de heide nog bijna 60% van de gemeentelijke oppervlakte.

De heide was een gedurig twistpunt met de buurtgemeenten om het bezit en de afbakening ondermeer met Achel en Lille (1401, 1657, 1658, 1708, 1761), Kaulille (1619, 1731), Kleine Brogel (1744), Overpelt (1764) en Lommel (1771). Neerpelt is in de loop der geschiedenis ook niet gespaard gebleven van militaire strijd zoals: 1654 Inval der Loreinen + 1675 De Spaanse troepen en het Prinsenleger vestigen zich bij de Herenterschans. Verder is geheel de 17de en 18de eeuw te Neerpelt gekenmerkt geweest door militaire inkwartieringen en opeisingen. Ook tijdens de wereldoorlogen bleef Neerpelt niet gespaard van het oorlogsgeweld.

Het oorspronkelijke wapenschild van Neerpelt bestond enkel uit een heidetak.

De twee beurtelings gekantelde dwarsbalken van het huidige wapenschild, sedert de aanhechting van de gemeente St.-Huibrechts-Lille, verwijst naar de heerlijkheid Grevenbroek waartoe deze gemeente behoorde tot aan de Franse revolutie. De tien dwarsbalken rechts verwijzen naar het drosschaardschap Pelt dat behoorde tot het graafschap loon waarvan Neerpelt deel uitmaakte.

©-2003 Jan Buyvoets - laatste wijziging:      [disclaimer]