De Hechtelse familietak

Het navolgende artikel over de Hechtelse familie Bijvoet is bij de oprichting van de Bijvoet & Byvoet Stichting in 2001 op de website gepubliceerd. Het verhaal begint met Antoon Bijvoet, maar het is wellicht wenselijk ook de vader en grootvader van Antoon in het verhaal te betrekken.

Antonius (Antoon) Bijvoet is de grootvader van Antoon Bijvoet.

Antonius Bijvoet is in 1746 geboren in Neerpelt. Zijn beroep was boer en hij trouwde in 1773 met Marie van Ercken uit St. Hubertuslille en vestigde zich ook aldaar.

Hendrikus (Henry) Bijvoet is de vader van Antoon Bijvoet.

Hendrikus is in 1781 in St. Hubertuslille geboren en in 1810 werd door hem het tabaksbedrijf opgericht. Hij trouwde in 1811 met Johanna Habraken en woonde in 1812 in Geertruidenberg waar hun eerste dochter Hendrika Bijvoet werd geboren. In 1813 woonden zij te Woensel waar hun zoon Antonius in 1814 werd geboren.

Tenslotte verhuisden zij in 1814 naar Eindhoven (huis nr. 365) waar Hendrikus in 1815 en Maria in 1818 werd geboren.

In 1829 woonde Hendrikus Bijvoet en Johanna Habraken met hun kinderen aan de Demer nr. 28 in Eindhoven.

In 1833 overleed Hendrikus in Eindhoven en werd het bedrijf voortgezet door zijn echtgenote Johanna Habraken onder de naam Firma Wed. H. Bijvoet & Zn.

In 1839 trouwde Antonius Bijvoet in Hechtel met Anna Geerts.
Hij was de grondlegger van de groothandel in Hechtel zoals in de volgende paragraaf verder uitgebreid omschreven.

Zijn broer Hendrikus bleef ongetrouwd en was dus de zoon in de Firma Wed. H. Bijvoet & Zn.

Hendrikus stierf in 1857 in Hechtel.

Op de foto de winkel van de Firma Wed. H. Bijvoet & Zn aan de Demer te Eindhoven.

Klik op de foto voor een vergroting.

Datering van de foto volgens het RHC-e 1918-1921, waardoor het onduidelijk is wie er op de foto staan.

Voor 1918 woonden op Demer 38 een tweetal ongetrouwde kinderen van Maria Bijvoet en Balthazar de Groof.

In 1922 woonden hun kinderen Lucas, Henriette en Maria de Groof op Keizersgracht 18.

Na omnummering werd het adres eind 1920, Demer 30.

De groothandel in kruidenierswaren
(koloniale waren, specerijen)

Antoon Bijvoet komt in 1833 te Hechtel, huwt er Geerts en bouwt magazijnen voor een groothandel in kruidenierswaren (koloniale waren, specerijen). Hij had vier kinderen:

1. Henriette Bijvoet die met Louis Schutjens huwde in 1871. Zij bouwden samen villa 'de buitenkust', welk nu een café is.

2. Jacques Bijvoet, wonende Lommelsebaan naast de magazijnen. Toen zijn vader stierf was hij 22 jaar. Onder zijn impuls wordt de groothandel verder gezet en met zijn broer Henri een tabakskerverij en een koffiebranderij opgezet. Er werd, om aan elektriciteit te voorzien, een eigen stoominstallatie op kolen gebouwd. De tram vanuit Antwerpen bracht de grondstoffen aan. In 1900 werd de firma gesplitst; Jacques Bijvoet - Henri & Henriette Bijvoet. Hij behield de koloniale waren "Jacques Bijvoet & zonen" - "Specerijen" en vervoerde met honden en paardenkar de waren in gans Limburg. In 1905 was hij burgemeester van Hechtel bij de inhuldiging van pastoor Vrijens. In 1909 werd het bedrijf gemoderniseerd door de hulp van Mr. Helleputte, politieker voor het arrondissement Maaseik. Na zijn dood in 1920 kwam Mr. Peeters ( Heer Wonek), broer van Virginie Peeters, in het ouderlijk huis als toerist leven. Hier werden de zeven kinderen geboren. Rond 1904 startte Jacques Bijvoet een filiaal "Bijvoet en Houbrechts" te Waremme, alsook "Bijvoet Jacques" te Luik.

3. Henri Bijvoet huwde Rosalie Straatman en bouwde het huis 'villa rosa', welk later verkocht werd aan Herman Schutjens en nog later aan Dr. Vrancken, om in 1960 afgebroken te worden. Toen in 1900 het bedrijf werd gesplitst, verwierf Henri, samen met Henriette, de tabakskerverij 't Kappeleke en de likeurstokerij 'De korhaan'. Het bedrijf heette 'weduwe Henri Bijvoet & zonen'. Zij stierf in 1920 en Louis Schutjens , zijn vrouw en de zonen Edmond & Gerard (van Rosalie Straatman) hebben het bedrijf verder gezet. De moeilijkheden begonnen echter toen, na WO ?, een in gulden aangegane lening moest worden terugbetaald. Rond 1924 was de Belgische Frank 90% t.o.v. de Gulden ontwaardigd. Tot 1928 was de andere zoon Henri nog stoker in likeurstokerij ' De korhaan', 'de Spikkelspaede' en de 'Buyvoets Oude Klaren'. Rond 1935 ging het bedrijf failliet. De tabakskerverij werd verkocht aan de familie Verellen, maar na 1945 verdween de tabaksindustrie volledig uit Hechtel. De likeurstokerij werd in 1936 aan de familie Scheelen verkocht die thans nog 'Leukenheide' stookt in de achterste, gespaard gebleven gebouwen aan de Lommelsebaan.

4. Alphonse Bijvoet & Eugène Bijvoet. Alphonse Bijvoet huwde Irma Elens en woonde tot 1930 in het toenmalige gemeentehuis, welk in 1944 werd verwoest. Hij stierf in 1933 als gevolg van een hersenschudding opgelopen met een auto-ongeluk (Ford) in 1931. Ook moreel leed hij sterk onder het faillisement van de firma; de twee laatste jaren van zijn leven moest hij een pet dragen. Hij stierf arm. Toen in 1910 Jacques Bijvoet stierf hebben Alphonse & Eugène, samen met hun moeder en financiële hulp van broers Xavier en Modest het bedrijf verder gezet. In 1924 werd het omgezet in 'Jacques Bijvoet NV'-'Handelshuis'. Het vervoer werd met camions gedaan en de goederentrein verdween. Door goedheid en te weinig controle op de arbeiders ging het bedrijf in 1931 failliet (bv. bij elke zieke in het dorp werd er een peperkoek en worst gratis geschonken). De koffiebranderij werd verkocht aan Van Briel uit Bocholt, welke in 1945 door Emile Schutjens terug wordt gekocht. De tabakskerverij werd overgenomen door Eugène en Alphonse. Alphonse stierf twee jaar later en in 1937 werd het Handelshuis verkocht aan 'Textiel Franssen-Peeters'. Gedurende WO ?? worden de gebouwen volledig verwoest. Na 1945 verdween de tabaksnijverheid uit Hechtel. Eugène Bijvoet kocht villa 'de zwaan' van Henri Schutjens in 1937, waarna Dr. Vrancken tot aan de afbraak ervan in het huis woonde.

5. Henriette Bijvoet - Louis Schutjens. (zie ook 1) Hun zoon Adrien bouwde een chocoladefabriek en later voegde hij er specerijen aan toe. Deze laatste is ook burgemeester van Hechtel geweest.

Het dorp Hechtel

Het dorp Hechtel is gelegen midden op het Kempens plateau, op de scheidingslijn tussen Maas- en Scheldebekken. Tot het eerstgenoemde bekken behoort de Bollissenbeek, die uitmondt in de Dommel. Van het Scheldebekken hangen af de Grote Nete, gevormd door de Hongerbeek en de Dorperloop, en de Katerse beek die door de Zwartwaterbeek verlengd wordt en naar de Demer vloeit.

Twee grote wegen maken van Hechtel een belangrijk kruispunt: de weg van Diest naar Maaseik en Roermond en de weg van Hasselt naar Eindhoven. Deze laatste werd aangelegd in de 18de eeuw om Luik te verbinden met 's Hertogenbosch.

Hechtel beslaat een oppervlakte van 3.382 ha 71 ca. Sedert het midden van de 19de eeuw is een deel van het grondgebied, samengesteld uit heide, duinen en bossen, oefenterrein van het militaire kamp van Leopoldsburg.

Gehuchten: Kamert, Verloren Eind, Rest, Hoef, Spikelspade en Bosveld.

Bevolking: 842 inwoners in 1835, 1.368 in 1896 en 4.018 in 1963.

De naam Hechtel is van Germaanse oorsprong (afgeleid van haag).

Oude vermeldingen: Hectela (1160), Echtle (1184), Hechtele (1273), Hechte (1280), Hechtelt (1381, meest gebruikte oude benaming).

Oudheidkundige vondsten: bewerkte silexen uit het mesolithicum en uit het neolithicum; voorwerpen uit het bronstijdperk en uit de Romeinse periode.

De heerlijke rechten werden te Hechtel uitgeoefend door de graaf van Loon en, na 1365, door de Prinsbisschop van Luik. Hechtel maakte deel uit van het ambt van Pelt en Grevenbroek en vormde met Eksel een enkele schepenbank, die afhing van het hof van Vliermaal. Voor de inning der belastingen behoorde Hechtel tot het kwartier van Loon.

Een gedeelte van de heide van Hechtel en Eksel was vroeger gemeenschappelijk bezit van de twee dorpen. Hechtel moest menig proces voeren met naburige dorpen betreffende grenskwesties.

De gemeente Hechtel werd bestuurd door twee burgemeesters, met wie twee gezworenen samenwerkten vanaf de 18de eeuw. De gemeentelijke organisatie werd gereglementeerd door een verordening van de Prinsbisschop van 8 maart 1745.

De kerk van Hechtel heeft als patroon de Heilige Lambertus. Zij was een " quarta capella " die afhing van het aartsdiakonaat der Kempen en van het dekanaat Beringen. Van 1337 tot 1381 verkregen de Premonstratenzers van Averbode van verscheidene edelen het patronaat over de kerk van Hechtel, die ingelijfd werd bij de abdij. De parochie werd tot aan de Franse Revolutie bediend door de Norbertijnen. Vermelden wij als eigen aan deze parochie de devotie tot de H. Marcoen, eertijds aanleiding tot talrijke bedevaarten. Er waren te Hechtel verscheidene broederschappen, waaronder de schutterijen van de H. Lambertus en van de H. Sebastiaan.

De bevolking van Hechtel leefde over het algemeen van de opbrengst van de landbouw, inzonderheid van de schapenteelt. Nochtans vindt men er in de 16de eeuw hennepnijverheid (vervaardiging van visnetten voor Nederland) en in de 17de en 18de eeuw de bedrijvigheid van Teuten (reizende handelaars die Nederland en Duitsland doorkruisten); in de 19de eeuw en in het begin van de 20ste eeuw ontstonden er handel in koloniale waren en sigarennijverheid. (BIJVOET)

Van bij het begin van de 18de eeuw was Hechtel een pleisterplaats voor postkoetspaarden op de weg van Brussel naar Roermond en daarna ook op de weg van 's Hertogenbosch naar Maastricht. Deze pleisterplaats verdween in 1861. Een douanekantoor werd te Hechtel opgericht op het einde van de 17de eeuw en bleef er behouden tot aan de Franse tijd. Heropgericht in november 1830, verdween het voorgoed in 1832.

Hechtel had te lijden onder de twist tussen de families de Horne en de La Marck (einde 15de eeuw), evenals onder de onlusten in de 16de eeuw en de uitspattingen van de Lorreinse troepen in de 17de eeuw. Een schans ontstond er in 1583 en werd vergroot in 1603 en in 1638. hierbij dient nog vermeld dat de pest er huishield in 1635.

Inleiding

Na een bezoek aan onze website ontvingen wij op 6-april 2004 de volgende e-mail van Johan Moris (johan.moris@planetinternet.be).

Geachte,
Als oud-Hechtelaar bezit ik nog twee orignele omslagen voor de verpakking van tabak en sigaretten 't Kapelleken van de firma Bijvoet. Ik stuur jullie graag twee scans op.
Met vriendelijke groeten. Johan Moris

Met deze verpakkingsmaterialen eindigt het artikel over de imposante fabriek van de familie in Hechtel.
Mocht ook u in het bezit zijn van wetenswaardigheden over het bedrijf; aarzel niet ons te informeren.