|
Dit artikel is samengesteld door:
Met dank aan, en bijdragen van:
-
Gerrit Buijvoets en Gert-Jan Buijvoets
(vader en zoon, Ootmarsum)
-
Henrieke Buijvoets (Waghäusel)
-
Jan en Toos Buyvoets (mijn vader en moeder,
Doetinchem)
-
Jan Buyvoets (Heemstede)
-
Jan Buijvoets (Oeken)
-
Ben Morshuis Stichting (Ootmarsum)
-
Annemiek Veldboer
-
Michel Bijvoet en André Byvoet
Dit
verhaal speelt zich hoofdzakelijk in Ootmarsum af.
De eetkamertafel ligt bezaaid met
fotokopieën van oude akten, vergeelde foto's en oude krantenknipsels
wanneer ik met dit verhaal begin.
Verhalen van mijn vader in m'n hoofd,
boeken over Ootmarsum (of Oatmössche zoals ze in Twente zeggen) en
haastige aantekeningen gemaakt op een blocnote completeren het geheel.
Ik ga proberen een klein deel van de
geschiedenis van de Buy(ij)voetsen (zoals u hier zult zien is men ook in
Twente niet altijd consequent met de y en ij omgegaan) uit Ootmarsum op
papier te zetten, zeker niet volledig, maar toch, het is een begin.
Wie wil corrigeren of aanvullen is
hierbij van harte uitgenodigd.
Het begint met mijn betovergrootvader
Johannes Gerardus Buijvoets, geboren in 1792 te Neerpelt en zesde generatie nakomeling van Antonius Buijvoets, gestorven
tussen 1663 – 1698 in Neerpelt.
Rond 1780 heeft het Prinsbisdom (Luik en Limburg),
waar ook Neerpelt gelegen is, te lijden onder tegenvallende oogsten.
Hierdoor begint het volk te morren en rond 1789 kwamen de geruchten over
de bestorming van de Bastille ten gehore van de inwoners van het
Prinsbisdom, die net als hun Parijse medeburgers de gelijkheid van alle
burgers eisten. Rond 1790 dringen de Oostenrijkers via Nederland het
Prinsbisdom binnen. Om een lang verhaal kort te houden, het Prinsbisdom
kan de tegenstanders de kop indrukken (waarschijnlijk vooral letterlijk)
en slagen erin de macht te herstellen, met als bijkomend voordeel dat de
revolutionairen naar Frankrijk vluchten.
Nadeel was echter dat die revolutionairen erin slagen gehoord te worden
door Parijs, met als gevolg dat Frankrijk een oorlog begint tegen
Oostenrijks Nederland en het Prinsbisdom Luik. Rond 1795 kunnen we zeggen
dat zowel Oostenrijks Nederland als het Prinsbisdom bij Frankrijk hoorde.
Het is op dat moment dat het Prinsbisdom van elkaar wordt gescheiden en
dat het land van Loon samen met Nederlands Limburg tot het departement
Nedermaas wordt omgedoopt. Het is pas vanaf dat moment dat Belgisch en
Nederlands Limburg één worden.
Vervolgens komt de periode van de Boerenkrijg (de Brigands). Een groep
van opstandelingen die onder het Franse juk uit willen beginnen opstanden
te organiseren tegen het Franse regime. Eerst in Vlaanderen, later ook in
Belgisch Limburg. Zij werden in 1798 (in Hasselt) door de Fransen
overwonnen. De Fransen slaagden er echter niet in het departement van de
Nedermaas om te bouwen tot een bloeiende regio, het bleef arm.
Pas rond 1814 verlieten de Fransen deze regio's (Slag van Waterloo) en
lieten de macht voorlopig over aan de Russen (eigenlijk de Verbonden
Mogendheden). Probleem was te weten aan wie het departement van de
Nedermaas toebehoorde. Het Prinsbisdom bestond niet meer en Oostenrijk had
van haar recht afstand gedaan. Willem I zag zijn kans schoon om het
betwistte Limburg op te eisen. Vermits dat Engeland de belangrijkste macht
was in Europa (Wellington had Napoleon op eigen terrein verslagen) en
Engeland vooral wilde verhinderen dat 'België-avant-la-lettre' ooit terug
bij Frankrijk viel. Als onafhankelijke staat werd het namelijk te zwak
geacht tegen het machtige Frankrijk. Zo wees o.a. Engeland 'België' toe
aan Willem I. (de Tractaten van Wenen).
Willem I doopt Nedermaas om in Limburg. In 1828 liepen de spanningen
tussen tussen het Noorden en het Zuiden erg hoog op, het was vooral de
Limburgse provincie die een voortrekkersrol speelde tegen het Verenigd
Koninkrijk der Nederlanden. Na de voorstelling van de Stoome van Portici
breekt de Belgische Revolutie uit. In 1830 ontstaat uiteindelijk het
Koninkrijk België.
In deze onrustige periode is Johannes Gerardus Buijvoets als
koperslager-teut actief in Twente. Veel van onze voorvaderen vertrokken
als teuten vanuit Neerpelt naar het Noorden (naar de calvinistische
verenigde provinciëen). Men vertrok in de zomermaanden omdat er op de
zanderige gronden niets te verdienen viel (geen landbouw , dus moesten zij
rondreizende handelaren worden om te overleven). Het kan zijn dat de
Franse overheersing en de daaropvolgende spanningen in zijn
oorspronkelijke woongebied Johannes Gerardus Buijvoets niet bevielen en
dat hij ook om die reden besluit zich definitief als kopersmid in het
Twentse Ootmarsum te vestigen. Wellicht kon hij goed met de "Tukkers"
overweg en vond hij het een fraaie stek, want mooi is het er. Feit is dat
hij op enig moment besluit zich in Ootmarsum te settelen en daar als
kopersmid startte. De kopie van z'n trouwakte vermeldt als beroep
koperslager.
Dan zijn er de koperen
tabaksdozen die mijn vader van zijn oom Bé kreeg en die door één van de
voorouders- koperslagers zijn gemaakt.
De teksten en afbeeldingen zijn door het
vele poetsen helaas bijna verdwenen. Van één doos rest alléén het deksel,
dat op zich gaaf is.
Op het deksel zijn minutieus in reliëf
veldslagen uitgewerkt die de “Siege der Russen über die Torcken”
weergeven. Het betreft veldslagen o.a. in “Chocaim”, “Tschesme”, de “Krim”
en “Toxiani”. Misschien kan een familielid met meer kennis van
geschiedenis mij vertellen wanneer deze hebben plaatsgevonden zodat ik wat
meer zekerheid heb over degene die dit mooie stuk werk vervaardigd zou
kunnen hebben. Voorlopig houd ik het er op dat het door Johannes Gerardus
gemaakt kán zijn.
Op één van de andere dozen staat op de zijkanten “WERELDT VERRAADT” in
mooie kapitalen gegraveerd. Dit zou op de eerste wereldoorlog kunnen
duiden, waarmee de maker zijn zoon Henricus Bernardus zou kunnen zijn.
Trouwakte van Johannes Gerardus Buijvoets met Aleida
Maria Broekhuis
Wanneer ik de trouwakte wat nader bestudeer kan ik een glimlach niet
onderdrukken.
Misschien was Aleida Maria Broekhuis, 27(!) jaar jonger en geboren
Ootmarsumse, wel de aanleiding om in deze plaats neer te strijken.
Op 12 oktober 1841 trouwen Johannes Gerardus Buijvoets en Aleida Maria
Broekhuis. De trouwakte is ondertekend door haar vader en de getuigen
- Hendrik Bentelink, timmerman,
- Willem van Weersel, organist,
- Jan Hermen Lohman, slotenmaker en
- Bernardus Antonius Plutven ......?, kleermaker,
allen uit Ootmarsum.
Bij mij thuis in de vensterbank staat een antieke tinnen kraantjeskan die
al vele generaties in de familie is. Zou Aleida haar koffie nog uit deze
kan hebben geschonken?
Zowaar komt via Jan Buijvoets uit Oeken nevenstaande afbeelding binnen van
het echtpaar.
De volgende documenten zijn afkomstig uit de genealogische verzameling van
Johannes Gerardus Buijvoets (15-1-1918/26-7-2000).
Johannes Gerardus was burgemeester van Ambt Delden en is de vader van Jan
Buijvoets uit Oeken.
Vanwege de vele Johannes Gerardussen in onze familie noemen we hem in dit
artikel
J.G. Buijvoets.
J.G. Buijvoets heeft enorm veel oorspronkelijke documenten gefotografeerd
en als fotoafdruk in zijn verzameling opgenomen.
Aan J.G. Buijvoets en de tak Oss zal op onze website nog een apart artikel
gewijd worden.
Stil gezeten hebben ze zeker niet, tussen 1844 en
1857 zetten ze maar liefst negen nakomelingen op de wereld. Wie de
navolgende documenten goed bestudeert ziet dat het
niet alleen voorspoed en geluk is geweest. Van de negen kinderen
overlijden er maar liefst vier op zeer jonge leeftijd. Tragisch is ook het
overlijden van Johannes Gerardus Buyvoets in december 1856. Zijn
echtgenote is op dat moment hoogzwanger van hun laatste zoon Johannes
Gerhardus Jozefus die op 16 februari 1857 ter wereld komt.
De hieronder vermelde gegevens uit de kerkboeken zijn verwerkt in onze
genealogische bestanden. Het waren ook de gegevens waarmee de Twentse
familietak in Neerpelt door ons gekoppeld kon worden aan de tak van Stamvader
Buijvoets.
Voor het inzien van de originele handgeschreven
genealogie klik hier
Hieronder treft u de tekst uit bovenstaand document
in leesbare vorm aan.
De teksten zijn letterlijk, inclusief (taal)fouten, uit de originele
stukken overgenomen.
1792 J.G. Buyvoets, geboren te Neerpelt, provincie
Limburg. Den 24 apr. 1792 en Aleida Maria Broekhuis geboren den 9 julij
1819 zijn het Huwelijk in gegaan den 14 oct 1841.
1844 Den 17 maart smorgens 7 uren is
geboren Hendrikus Bernardus
tot peter Lamb. Boons
meter Maria Broekhuis
Met Hendrikus Bernardus gaat dit verhaal straks
verder, hij is namelijk mijn overgrootvader en was getrouwd met Maria
Lavarre uit Lage (Pruissen).
In de genealogische verzameling van J.G. Buijvoets
treffen we de volgende notitie aan:
"Zijn zoektochten brachten hem onder andere naar het
op een steenworp afstand van Ootmarsum gelegen Duitse plaatsje Neuenhaus
om daar de kerkarchieven in te zien. Aan de opmerking onderaan het stencil
te zien waren de documenten moeilijk te lezen"
Voor degene die het originele in het Duits getypte
genealogie wil zien: klik hier
1845 Den 25 Sept voormi 9 uren is gebooren
Bernardus Hendrikus
tot peter Peteris Terhorst
meter Anna Terhorst
 Volgens bijgaand bijbehorend bidprentje betreft het
echter niet Bernardus Hendrikus, maar Bernardus Lambertus.
Nadat hij in 1898 weduwnaar is geworden van
Wilhelmina Molmans trouwt hij Johanna Preller.
Van beide echtgenotes troffen we een bidprentje aan,
welke hieronder zijn weergegeven.
 
Bernardus Lambertus staat aan het begin van wat we in
Twente de ‘Almelo-tak’ kunnen noemen (door de familieleden in Ootmarsum
ook wel de ‘rijke tak’ genoemd omdat ze ‘goed boerende’ fabrikanten
waren). Hij werd ook wel ‘B. L. B.’ genoemd. In Almelo startte hij een
vleeswaren- en conservenfabriek. Op de site zullen we een apart artikel
aan hem en de ‘Almelo-tak’ weiden. Bernardus Lambertus en zijn oudere
broer Henricus Bernardus zorgen ervoor dat de Twente-tak niet uitsterft.
1847 Den 9 feb s’middags 12 uren is
geboren Johannes Gerardus
tot peter Bernardus Smudde
meter Aleida Vinke
1850 den 19 junij overleden
1848 Den 25 Maart is geboren savons 9
uren Wilhelmus Marinus
tot peter Albertus Broekhuis
meter Maria Geerdink
1855 13 April(?) overleden
1849 den 23 September 1 1/2 uren smiddags
is geboren Anna Maria
tot peter Bernardus Broekhuis
meter Joanna Geerdink
Anna Maria trouwt Everhardus Gerhardus Bloemen uit
Ootmarsum. Van hen bijgaande bidprentjes.
 
1851 den 6 april 4 uur smorgens is geboren
Maria Elisabeth
tot peter Bernardus Smudde
meter Eufemia Broekhuis
1853 den 4 meij overleden
1852 den 10 Sept 5 uur smorgens is geboren
Johanna Maria
tot peter Hermanus Terhorst
meter Johanna Maria (Zoff? Terhorst? Tijhoff?)
overleden de 29 julij 1857
1854 den 19 Sep is geboren Maria Elisabet
smiddaags 2 uur
peter Bernardus Smudde
meter Aleida Vinke
Maria Elisabeth trouwt de Deventenaar Antonius
Johannes Schoemaker. Ze sterven beiden in 1927, hieronder hun bidprentjes.
 
1856 den 18 Dec is overleden J G Buijvoets
echtgenoot van Aleida Broekhuis
1857 den 16 Frebruarij is geboren Johannes
Gerhardus Jozefus.
tot peter Jozefus Monnink (Morsink?)
meter Jakoba Meijer
smorgens 10 uur
Johannes Gerhardus Jozefus droeg als Carmeliet de
naam Broeder Romaeus
Nu maken we even een tussenstop voor een prachtige familiefoto
gemaakt in de zomer van 1914 in de tuin van het echtpaar H.B.
Buijvoets-Lavarre ter ere van hun 40 jarig huwelijk.
Door J.G. Buijvoets is destijds voor zijn genealogische verzameling een
fotokopie gemaakt van deze groepsfoto en hij heeft daarbij met nummertjes
keurig aangetekend wie wie is. Ook heeft hij de tekst op de achterkant van
de originele groepsfoto gefotografeerd en een afdruk ervan in zijn
verzameling opgenomen.
Hieronder een kopie van het desbetreffende blad uit zijn verzameling.
Omdat het via de computer moeilijk te ontcijferen is,
hebben wij de foto bewerkt. Als men met de muis een familielid aanwijst
verschijnt automatisch zijn nummer en naam in beeld.
In de tuin bij Opa Buijvoets
(Beweeg met de muis over de gezichten op de foto)
Hierna willen we ook nog even de aantekening op de achterkant van de
groepsfoto goed leesbaar laten zien.
Uit de tekst op de achterkant van de groepsfoto valt af te leiden dat
deze geschreven is door Sjef Buijvoets (de kleine jongen op de voorgrond). De naam
van Sjef is volledig: Josephus Henricus Gerardus Antonius Buijvoets
geboren 6 juli 1909 in Oss, gestorven 16 mei 1986 in San Francisco.
De fotograaf had de regie kennelijk niet helemaal
strak in handen want Rie Buijvoets (de kleine meid op de voorgrond) slaat op het moment van afdrukken maar
eens flink aan het neuspeuteren. Kleine Rie heet voluit Maria Gertruda Francisca Buijvoets geboren in
Oss op 23 september 1910. Beide kinderen zijn van Marinus Franciscus Buijvoets en
Anna Maria Wagemakers uit Oss.
De oplettende lezer zal opmerken dat het echtpaar in
1873 getrouwd is en dat hun 40 jarig huwelijk in 1913 gevierd zou moeten
zijn. Ik ga echter af op een aantekening op een andere foto uit deze serie
waar het huwelijksfeest in combinatie met het jaartal 1914 genoemd wordt.
Mogelijk is dit een fout.
We verklaren hieronder de personen op de foto.
We hanteren daarbij de nummers van de originele
aantekeningen van J.G. Buijvoets.
Omdat J.G. Buijvoets de kleinzoon is van het 40 jarig bruidspaar, heeft
hij bij de foto nummer 1 "Opa" en nummer 2 "Oma" genoemd.
Dan volgt hier de CV van de familieleden op de
groepsfoto:
- Opa Buyvoets; Hendrikus (op de trouwakte en
bidprentje Henricus) Bernardus Buijvoets (1844-1933).
- Oma Buyvoets; Maria Buijvoets-Lavarre (1844-1926).
- Sjef Buyvoets, Josephus Henricus Gerardus Antonius
Buijvoets (1909-1986). Sjef is de oudste zoon van het echtpaar Marinus
Franciscus Buijvoets en Anna Maria Wagemakers. Sjef is een kleinzoon van
het echtpaar Buijvoets-Lavarre.
- Marie (Rie) Buyvoets, Maria Gertruda Francisca
Buijvoets. Rie is de oudste dochter van het echtpaar
Buijvoets-Wagemakers uit Oss.
- Anna Buyvoets-Wagemakers, Anna
Maria Wagemakers (Oss 23 Nov. 1879-Oss 28 Okt. 1959). Sinds 11 juni 1908
gehuwd met Marinus Franciscus Buijvoets.
- Jan Buyvoets, Johannes Gerardus Buijvoets (Ootmarsum
15 April 1874-Ootmarsum 22 September 1937) Jan is de oudste zoon van het
echtpaar Buijvoets-Lavarre en op het moment dat deze foto werd gemaakt
nog vrijgezel. Op 8 november 1921 trouwt hij met Johanna Maria
Gerritdina Brevink.
- Marinus Buyvoets, Marinus Franciscus Buijvoets (Ootmarsum
28 Januari 1882-Oss 20 Januari 1968). Marinus is eveneens een zoon van
het echtpaar Buijvoets-Lavarre, broer van bovengenoemde Jan (6). Marinus
is in 1914 al vertrokken uit Ootmarsum naar Oss waar hij werkt als
huisschilder. Hij is als deze foto gemaakt wordt gehuwd met Anna Maria
wagemakers (5) en heeft al een gezin gesticht. Zijn kinderen Sjef (nr.
3) en Rie (nr. 4) treft u ook op deze foto aan.
- Oom Bernard Buyvoets, Bernardus Lambertus
Buijvoets (Ootmarsum 25 Sept. 1845-Nijmegen 4 Nov. 1924). Naast hem zijn
tweede echtgenote Johanna Wilhelmina Preller.
- Tante NA. Bs-Preller, Johanna
Wilhelmina Preller (Dokkum 7 Apr. 1857-Nijmegen 11 Dec. 1925.
- Oom Romeus Buyvoets O. Carm.,
Johannes Gerhardus Jozefus Buijvoets (Ootmarsum 16 Feb. 1857-Boxmeer 8
Juni 1930). Carmeliet en Broeder Romaeus sinds 17 oktober 1887.
- Marie Buyvoets-Voorhuis, Gezina Maria Voorhuis (Ootmarsum
4 feb 1878-Tubbergen 16 Juni 1967) Ze is sinds 3 februari 1909 getrouwd
met Willem Buyvoets, rechts naast haar op de foto (12).
- Oom Willem Buyvoets, Wilhelmus Johannes Gerhardus
Buijvoets (Ootmarsum 16 Jan. 1878-Tubbergen 9 Aug. 1976). Met het
echtpaar Buijvoets-Voorhuis begint wat we nu de ‘Tubbergen tak’ kunnen
noemen. Willem Buijvoets vertrekt uit Ootmarsum om zich in Tubbergen als
loodgieter en fietsenmaker te vestigen. Over de ‘Tubbergen-tak’ zal een
apart artikel op de site verschijnen.
- Schoemaker ?, voor J.G. Buijvoets een vraagteken
en derhalve voor ons nu ook.
Maria Elisabeth Buijvoets (echtgenote van Antonius Johannes Schoemaker
uit Deventer en zus van Henricus Bernardus) is het waarschijnlijk niet.
Zij zou op deze foto 60 jaar oud moeten zijn. De dame in kwestie oogt
naar mijn mening wat jonger. Wie de verjaardagskalender van H.B.
Buijvoets bekijkt die we hierna afbeelden ziet dat er ook naast een
Marie ook nog een Henriette, Anna, Josephine, Alida en Marietje
Schoemaker zijn.
-
 Jan G. Schoemaker + 26-6-’40, blijkens een
overlijdensadvertentie die we aantreffen in de verzameling van J.G.
Buijvoets zou dit Johannes Gerardus Schoemaker moeten zijn, echtgenoot
van Maria Theresia Mulder, overleden op 26 juni 1940 in Deventer op
53-jarige leeftijd. Het zou als we de gegevens juist interpreteren een
zoon moeten zijn van het echtpaar Schoemaker-Buijvoets uit Deventer. We
vonden nog een notitie op de achterkant van een enveloppe waarop dit
schematisch is aangetekend. Er staat nog bij geschreven dat dit echtpaar
Peetoom en Peettante zijn van Betsy Buijvoets.
- Oome Gait Buijvoets, Gerardus Marinus Everhardus
Buijvoets (Ootmarsum 6 Juni 1880-Ootmarsum 16 Maart 1922). Zoon van het
echtpaar Buijvoets-Lavarre. Altijd ongetrouwd gebleven en fietsenmaker
te Ootmarsum. Van ‘Gait’ hierbij een tweetal foto’s. Op de ene ziet u
hem rechts, de persoon links op de foto kunnen we nog niet duiden. Het
tweetal is zo te zien op vossenjacht geweest. Op de tweede ziet u hem
met fiets. Hij is hier nog wat jonger, maar aan het speldje op z’n pet
te zien al wel actief als fietsenmaker (zie ook het artikel over de
Buijvoets fietsenmakers op de site).
-
 Kleine Lide’s Moeder (doorgehaald),
Bloemen-Buijvoets, Anna Maria Buyvoets (Ootmarsum 23 Sept.
1849-Ootmarsum 3 Maart 1934), een zus van Henricus Bernardus Buijvoets.
- Oom Harry Buyvoets, Henricus Gerhardus Buijvoets (Ootmarsum
20 Aug. 1885-Ootmarsum 14 Juni 1967). Zoon van het echtpaar
Buijvoets-Lavarre en op het moment dat deze foto werd gemaakt nog
ongehuwd. Op 17 November 1921 trouwt hij met Geertruida Maria Brandehof
in Ootmarsum. Hieronder ziet u hun bidprentjes.
- KLEINE Lide Buyvoets. d.v. nrs 8 en 9. Aleida
Maria Buijvoets (geboren 7 Mei 1889 Alemelo-Weerselo Maart 1971) Deze
Aleida is een dochter van Bernardus Lambertus Buijvoets en zijn eerste
vrouw Wilhelmina Johanna Hendrika Molmans die op 11 Juni 1893 plotseling
stierf. Aleida is dan pas vier jaar oud. Op 23 januari 1894 trouwt
Bernardus L.B. zijn tweede vrouw Johanna Wilhelmina Preller. Aleida is
altijd ongehuwd gebleven.
- Oom Bee, Bernardus Johannes Buijvoets (Ootmarsum
26 Maart 1876-Ootmarsum 23 Dec 1958). Zoon van het echtpaar
Buijvoets-Lavarre en altijd ongetrouwd gebleven.
- Schoenmaker, ook deze jonge dame blijft voor ons
nog een vraagteken. Het zou een dochter kunnen zijn van het echtpaar
Schoemaker-Buijvoets (zwager en zus van Henricus Bernardus Buijvoets)
uit Deventer. In de verzameling van J.G. Buijvoets is een bidprentje
aanwezig van Josephine Maria Wilhelmina Schoemaker (Deventer 26 Maart
1892-Deventer 15 februari 1958). Gezien de leeftijd zou het deze
Josephine kunnen zijn.
- Tante Lide-Buyvoets-Kotter, Aleida Maria Johanna Buijvoets (Ootmarsum
18 Okt 1883-Almelo 27 Feb 1962). Dochter van het echtpaar
Buijvoets-Lavarre en op het moment dat deze prent gemaakt werd nog
ongetrouwd. Ze werd in de familie ‘grote tante Lide’ genoemd om verwarring
met de andere Aleida (nr 18 op de foto) in de familie te voorkomen. In
1919 trouwt ze met Bernardus Johannes Kotter uit Oldenzaal. Bernardus
Kotter is werkzaam als stucadoor en het echtpaar vestigt zich in Almelo en
krijgt een dochter.
Van dit echtpaar hieronder de bidprentjes.
Als klapstuk van deze fotosessie tenslotte nog een foto van hun dochter Maria (Riet), gedateerd 6
juni 1940.
Henricus Bernardus houdt de (ver)jaardagen van de
familie overigens goed bij.
Hieronder drukken we enkele pagina’s uit z’n agenda af.
Voor het eerste blad uit de agenda:
klik hier
Voor het tweede en derde blad uit de agenda:
klik hier
In de map van J.G. Buijvoets troffen we een fotokopie
aan van een handgeschreven verslag van een schaatswedstrijd uit 1897. Dit
verslag komt uit de "Notulen der Vergaderingen van de Ootmarsumsche
IJsclub, opgericht den 16 Januari 1879."
In de map is het verslag
tegenover een brief van H.B. Buijvoets geplaatst. Ik vermoed dat dit niet
zonder reden is geweest omdat het geheel toch wel geordend bij elkaar
gebracht is. De handschriften lijken ook enigszins op elkaar, zeker als je
bedenkt dat tussen het verslag en de brief 36 jaar ligt. Verder weten we
dat in de zaak van H.B. Buijvoets schaatsen werden geslepen.
Onder andere zijn zoon
Harry deed volgens het verslag mee aan de hardrijderij voor zoons van
leden tussen de 12 en 16 jaar. Een kopie van de notulen bevindt zich in
het archief van de Stichting Heemkunde Ootmarsum.
Verder komen in de
notulen de volgende namen voor: Willem Buijvoets, Jan Buijvoets, Bern.
Buijvoets, G. Buijvoets en M. Buijvoets.
In de "Lijst van leden van de Ootmarsumsche IJsclub op 21 Januari 1889"
wordt als nr. 33 vermeld H.B. Buijvoets.
Voor het originele
verslag van de hardrijderij op de schaats:
klik hier
De vertaling luidt als volgt:
Kort verslag van het IJsfeest, gehouden op de ijsbaan
op ‘de Deele’ aan den Denekamperweg achter het tolhek op Zaterdag den 16
januari 1897, overeenkomstig het in de Algemeene Vergadering van 13
januari j.l. vastgestelde programma:
I. Hardrijderij voor mannen boven de 16 jaren.
I. Deenemers: 1. H. Hesselink (bakkersknecht), 2. Jan Raatgerink, 3. Frits
v.d. Noorda, 4. Herman Brons, Everh. Teusse, 6. W. Smits, 7. H. Nadorp, 8.
J. Hagedoorn, 9. H. oude Weernink, 10. H. Waarnink, 11. W. Buijvoets, 12.
J.G. Eijsink (smidsknecht), 13. H. Eenhuis en 14. J. Ossenvoort.
Prijswinners: Eijsink 1ste prijs (1 zilveren remontoir)*
v.d. Noorda, 2de (1 p. schaatsen)
Hesselink 3de (1 pijp)
II. Hardrijderij voor zoons van leden tusschen de 12
en 16 jaren.
Deelnemers: 1. B. Brons, 2. Gust. v.d. Noorda, 3. Frans Nadorp, 4. Walt.
Cramer, 5. Har. Buijvoets, 6. Frits Budde, 7. H. Tijink en 8. B. Veldhuis.
Prijswinners: Cramer, 1ste prijs (1 p.
schaatsen)
Nadorp, 2de prijs (1 zakmes)
v.d. Noorda, 3de prijs (1 horl. Ketting)
Buijvoets, 4de prijs (1 horl. Ketting)
Brons, 5de prijs (1 portemonnaie)
III. Hardrijderij van 5 mannen tegen 5 mannen (opleggen) boven de 16 jaren
Deelnemers: 1. J. Hagedoorn, 2. H. oude Weernink, 3.
G. Eenhuis, 4. G. Ruepert, 6. G. Buijvoets, 7. H. Waarnink, 8. G. Brons,
9. G. Eijsink, 10. H. Hesselink, 11. H. Nadorp, 12. W. Smits, 13. H.
Brons, 14. W. Buijvoets, 15. Fr. V.d. Noorda, 16. J. Rikmanspoel, 17. J.
Ossenvoort, 18. J. Raatgerink, 19. H. Schulten, 20. J.F. Nadorp.
Prijswinners: Het vijftal bestaande uit:
W. Buijvoets -
Eijsink -
H. Waarnink -
Hesselink -
G. Brons
ieder 60 cent.
IV. Schoonrijden voor mannen boven de 16 jaren:
Deelnemers: 1. Frits Frowijn, 2. C.J. Teusse, 3.
Everh. Teusse, 4. Eijsink, 5. W. Smits, 6. Hesselink
* Een remontoir is een soort horloge
Bijgaand een brief van H.B. Buijvoets, geschreven op 27
januari 1333 en gericht aan zijn zoon Marinus (Franciscus, Oss).
Opmerkelijk is dat hij hier schrijft dat hij goed gezond is.
Het is echter de laatste brief die hij Marinus schrijft want hij overlijdt
11 dagen later op 6 februari…
Voor een kopie van de originele brief:
klik hier
De vertaling luidt als volgt:
Ootmarsum 27 Januari 1933
Beminde Kinderen
Marinus Hartelijk gefeliciteerd met de vermeerdering der jaren mede uit
naam van Alle Huisgenooten ook Anna en het geheele Kroost.
Dat U zamen nog vele jaren deze dag moogd vieren, ik ben goed gezond
schoon maar eenmaal deze winter ter Kerk geweest, moet nog veel hoesten.
Verder van de jongens geen een ter school. Griep griep. Kleine Marietje
ook wel een weing, doch is nog wel speels er bij. in Huis blijven, en te
Bed is het beste zegt de Dokter, en Jan heeft weer eens bloed zweer op de
Rug, dus ook maar half werk. schoon de werkzaam heden ook niet druk zijn,
hopen maar op beter. hebben nog wat op een dak te maken maar is heden te
koud. het is smorgens wel een mooi gezicht zulke mooije bloempjes in de
ramen
Allen Hartelijke Groeten en het beste gewenscht,
Uw Liefste Vader
hebben nog niet geslacht.
Kleine Marietje in de brief is de dan net twee jaar
oude Maria Gerritdina Wilhelmina (Riet) Buyvoets, oudste dochter van het
echtpaar Buijvoets-Brevink.
Jan in de brief is Johannes Gerardus Buijvoets,
getrouwd met Johanna Maria Gerritdina Brevink. Vader Henricus Bernardus,
al zeven jaar weduwnaar woont samen met dit echtpaar aan het Schoolplein
(nu Oostwal) in Ootmarsum.
Wanneer mijn vader een kleine maar
scherpe familiefoto in sepiatinten uit zijn spullen te voorschijn tovert
is mijn interesse direct gewekt.
Vooral omdat hij alle personen op de foto
nog van een naam kan voorzien.
Ook komt er al gauw een prachtige foto
van het echtpaar Buijvoets-Lavarre met hun hond te voorschijn via Jan
Buijvoets uit Oeken (zoon van J.G. Buyvoets, oud burgermeester van Ambt-Delden).
Trouwakte Henricus
Bernardus Buijvoets en Maria Lavarre.
Op 18 mei 1873 trouwden Henricus
Bernardus Buijvoets en Maria Lavarre.
Getuigen waren, Hendrikus Rouwers,
grutter, Hendrikus Warnink, bakker, Jan Ossenvoort, tapper en Gerhardus
Hofstee, houtdraaier van beroep, allen uit Ootmarsum.
De vader van de bruidegom is dan reeds
overleden. Aleida Maria Broekhuis heeft de akte nog wel ondertekend.
Links op deze foto staat hij dan, Henricus Bernardus. De foto is, zo
blijkt uit notities op andere prenten uit deze serie, op 13 mei 1914
gemaakt in de tuin van de familie. Rechts naast hem zijn vrouw Maria
Lavarre. Hun 40 jarige trouwdag was de aanleiding om een fotograaf uit te
nodigen en de familie op "statieportretten" te laten vereeuwigen.
Van hen duiken ook
vergeelde bidprentjes op.
Maria Lavarre uit Lage, Pruissen. Pruissen… dat klinkt indrukwekkend, Lage
is echter een bescheiden plaats aan de Dinkel net over de grens in
Duitsland, zo'n 10 kilometer Noordelijk van Ootmarsum. Haar ouders baatten
hier een café- annex boerenbedrijf uit.
Het café (weliswaar in de jaren ‘50) zie
ik terug in een oud fotoalbum, het werd op zondagse fietstochten nog wel
eens aangedaan. Op onderstaande fotopagina uit een album van mijn ouders zien we
de tweeling Herman en Jan (mijn vader) met hun respectievelijke verloofdes Diny en Toos tijdens een vakantiefietstochtje in 1955 in Lage.
De trouwakte van Henricus Bernardus
vermeldt een beroep, óók dat van koperslager zoals zo vaak ambachten van
vader op zoon overgingen.
Hij heeft in elk geval als zodanig
gewoond en gewerkt aan het Schoolplein, de latere Oostwal, in Ootmarsum.
De foto is van vóór 1922 omdat we
Gerhardus Marinus Everhardus (Gerrit / “Gait”, gestorven 16-3 1922) op
deze prent terugzien.
Het bijschrift komt deels uit het boek "Ootmarsum
vroeger…" van Ben Morshuis
“H.B. Buijvoets was van oudsher
koperslager van beroep. Ook op de foto zijn de bewijzen daarvan te zien:
achter het rechter winkelraam staan en hangen nog allerlei producten die
met dat beroep te maken hebben. Maar ook de fietsenhandel en reparaties
vormden een lucratieve bezigheid en daarmee belastte de vrijgezelle oom G.
Buijvoets zich. Hij staat midden op de foto met zijn onafscheidelijke pet
op zijn hoofd. In de deuropening staat mevrouw L. Buijvoets, ter
onderscheiding van een andere tante met dezelfde naam werd zij door haar
neven en nichtjes Grote tante Lide genoemd. In het pand links was lange
tijd de kruidenierswinkel van Bank gevestigd.”
Aardig om te weten is dat op de
kaarsenbanken op het Hoogaltaar van De Onze Lieve Vrouwe- of Buitenkerk in
Kampen zes koperen kandelaars uit 1887 moeten staan van deze firma
Buyvoets (op de kopie hieronder verbasterd tot Buysvoet!) uit Ootmarsum.
Mijn vader kreeg deze kopie, met plattegrond en beschrijving van de plek
waar de kandelaars staan, enkele jaren geleden van een kennis.
De trouwbrief van 18 mei 1873 van
Henricus Bernardus Buijvoets en Maria Lavarre.
De trouwbrief van 18 mei 1873 van
Henricus Bernardus Buijvoets en Maria Lavarre. Op de trouwbrief zijn hun 7
kinderen bijgeschreven. Bij de op jonge leeftijd gestorven Gerhardus
Marinus Everhardus staat ook een aantekening van zijn overlijdensdatum.
De navolgende
documenten verschaffen ons nog wat informatie over de geboorten van de
kinderen van het echtpaar Buijvoets-Lavarre.
Voor het
inzien van het vervolg van de genealogie
klik hier
De tekst
letterlijk in leesbare vorm omgezet:
Henricus Bernardus Buyvoets geboren den 17 Maart te Ootmarsum 1844 en
Maria Lavarre geboren te Lage den 2 Maart 1844 zijn door het Huwelijk
vereenigd den 13 Mei 1873 te Neuenhaus.
1874, den 15 April is geboren Johannes Gerhardus.
Peter
Bernardus Lambertus Buijvoets
Meter
Christina Vos. te Lage
1876 den 26 Maart is geboren
Bernardus Johannes
Peter: Jan Hendrik Lavarre, Lage
Meter: Anna Maria Buijvoets
1878 den 16 Januarij is geboren Wilhelmus Johannes Gerhardus.
Peter Johannes Gerhardus Jozephus Buijvoets
Meter Johanna Maria Adriana Tijthoff (?)
1880 den 6 Juni is geboren Gerhardus Marinus Everhardus
Peter
Christiaan Lavarre
Meter
Elisabeth Maria Buyvoets
1882 den 28 Januari is geboren Marinus Franciscus
Peter
Joh Bern Josh Buyvoets
Meter
Elisabeth Lavarre Lage
1883 den 18 October is geboren Aleida Maria Johanna
Peter
Bern Eduard V(?)ink te Hengelo
Meter
Eufem Aleida Wilmink idem
1885 den 20 Augustus is geboren Henricus Gerhardus
Peter
Gerh Joh Herm Bloemen
Meter
Maria Minke
Op een familiefoto staan achter hun
ouders de zeven kinderen keurig in zondagse kledij opgesteld.
Uiterst links op de foto Marinus Franciscus ofwel Rinus. Deze vertrekt op
een gegeven moment naar Oss en verdient daar de kost als huisschilder.
Daarnaast staat Wilhelmus Johannes Gerhardus (Willem). Deze vestigt zich
in
Tubbergen als loodgieter en fietsenmaker.
Ook mijn grootvader (Johannes Gerhardus) heeft een poging gewaagd een zaak
op te bouwen in dit dorp. Hij kon er echter niet aarden waarna Willem zich
er vestigde en wel succes had.
Naast Wilhelmus Johannes Gerhardus zien we Johannes Gerhardus (Jan), mijn
grootvader, waarover later in dit verhaal meer.
In het midden Aleida Maria Johanna, Lideke. Door de neven en nichten Grote
tante Lide genoemd omdat er nog een tante was met dezelfde naam. Zij
verhuist op enig moment naar Almelo.
Rechts naast Lide staat Bernardus Johannes, steevast aangeduid als oom Bé.
Ook hij komt verderop in dit verhaal terug.
Naast "oom Bé" Gerhardus Marinus Everhardus. (Gerrit / "Gait") Hij stierf
jong, 42 jaar oud, in 1922. Hij hield zich in het bedrijf van zijn vader
bezig met de handel in- en reparatie van fietsen.
In het boek "Ootmarsum van vroeger" staat een mooie foto van de Fanfare
Caecilia. Het bijschrift duidt de derde persoon rechtsboven als G.
Buijvoets
aan.
Als laatste, meest rechts, Henricus Gerhardus, Harrie. Hij begon een
elektriciteitswinkel aan het Kerkplein in Ootmarsum.
Ook van deze zaak vinden we de volgende
foto's terug in de boeken van Ben Morshuis.
Drie foto’s waarop de winkel van Harrie
Buijvoets aan het kerkplein in Ootmarsum te zien zijn. Op de onderste
foto het derde pand vanaf links. Het pand waarvan het zonnescherm is
neergelaten is van slagerij Hendrik Steinmeijer.
In 1900 nam de Fanfare Caecilia uit
Ootmarsum deel aan een concours in Zeist. Daarvan is deze foto gemaakt.
Exact onder het bord “Ootmarsum Cecilia”, met trom, een jonge “Gait”
Buijvoets.
Dit verhaal gaat nu verder bij mijn
grootvader, Johannes Gerhardus Buijvoets.
Drie fotootjes heb ik van hem. Op één
ervan zit hij met een aantal heren begin jaren dertig op het terras van
hotel Tubantia in Ootmarsum. Mijn vader heeft met pen op de foto bij zijn
vader (met pet) een kruisje gezet en het is verbazingwekkend hoeveel mijn
vader nú, op 74 jarige leeftijd, op hem lijkt. De heren zitten in zondags
pak genoeglijk aan een glas bier en een sigaar. Ook op de foto, links van
hem, zijn broer Harrie (Henricus Gerhardus).
Het bijschrift van bovenstaande foto leen ik uit het boek "Ootmarsum
in oude ansichten" van Ben Morshuis.
“Herensoos?
Was het een vergadering of zomaar een
bijeenkomst? Hoe het ook zij, men kwam bijeen op het terras van hotel
Tubantia, waar de klapstoeltjes klaarstonden. Anna serveerde donker bier
en zette een kistje sigaren op tafel. In het begin van de jaren dertig was
er van politieke meningsverschillen nog geen sprake. Dat zou helaas bij
het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog wel anders worden; ook bij enkele
van deze heren. Van links naar rechts: Arnold Kip (hotelier), Anna, Harry
Budde, S. Menco, Antoon Kip, J.B. Reuwer, Theo Budde, Harrie Buijvoets,
Jan Buijvoets, Guus Brons, Louis Brons en Marinus Reuwer.”
Opmerkelijk is dat in het origineel van
de foto die ik heb de schaar is gezet.
De meest linker persoon is van de foto
verdwenen…
Op onderstaande foto zien we Johannes Gerhardus in werkkleding links op de
foto. Let eens op de pet met het merktekentje voorop. Net om de boom kijkt
oom Bé (Bernardus Johannes) de lens in. De tweede van rechts is Gait
Buijvoets. De andere personen op de foto herkent mijn vader helaas niet
meer.
Jan (Johannes Gerhardus) zet eind jaren
twintig de zaak van zijn vader,die in 1933 overlijdt, aan het Schoolplein
in Ootmarsum voort.
Hij is dan al sinds 1921 getrouwd met
Johanna Maria Gerritdina Brevink. Ook hier een nogal opmerkelijk
leeftijdsverschil van maar liefst 21 jaar in het voordeel van mijn
grootmoeder.
Foto hiernaast:
Johanna Maria Gerritdina
Brevink
Foto hieronder: De trouwakte van het echtpaar
Buijvoets-Brevink
Als goed Katholieken trouwen Johannes Gerhardus Buijvoets en Johanna Maria
Gerritdina Brevink niet alleen voor de wet , maar op op 15 november 1921
ook voor de kerk in de R.K. Parochie H.Plechelmus in Rossum. Pastoor A.C.
Dames tekent op de achterkant van het uittreksel als getuige van het
huwelijk.
Foto hieronder: Een foto uit de jaren twintig van oom Bé.
Oom Bé, altijd ongetrouwd gebleven, zat
ook in deze onderneming en de kost werd met van alles en nog wat verdiend.
Natuurlijk als kopersmid, maar ook als loodgieter en fietsenmaker. Op
zolder stond een grote machine waarop schaatsen werden geslepen en oom Bé
rookte hammen en worsten, waar hij voor eigen gebruik nog wel eens een
reep afsneed, voor de boeren uit de omtrek en stookte, illegaal, een eigen
borrel. Stevige alcoholdampen stegen dan op uit het pand Buijvoets. Het
gedistilleerd van eigen makelij werd getest op de boeren die zondags na de
kerkdienst bij Buijvoets rond de grote potkachel plaatsnamen om bij te
praten en hun rekeningen te betalen.
Naast het werk "aan huis" was er
loodgieterswerk in de bouw waar ook aanverwante zaken zoals leidekkerswerk
en het bewerken van zink werden gedaan. Men ging te voet naar een klus aan
een huis of een kerktoren, ook in omliggende plaatsen zoals Almelo,
Oldenzaal of Zenderen.
Tussen alle drukke werkzaamheden door
sticht het echtpaar Buijvoets-Brevink een gezin met zeven kinderen, Harrie,
Gerrit, Ben, Riet, de tweeling Herman en Jan en Annie.
Mijn grootvader maakte deze koperen kruik
om het wiegje van de tweeling warm te houden. In de bodem staat hun
geboortedatum. Er moet nog een tweede exemplaar in de familie zijn.
Kostbaar koper werd niet weggegooid, basis van de kruik is een onderdeel
van een defect geraakte waterpomp.
Hierboven een babyfoto
van Herman en Jan
(of is het andersom?).
Van de zonen (“de grote vijf” staat
achterop geschreven) heb ik een foto die begin jaren dertig moet zijn
genomen. Voor het ouderlijk huis zien we van links naar rechts Gerrit,
Ben, Harrie, met daarvoor de tweeling Herman en Jan (op de nogal
beschadigde foto is met pen een rood kruisje gezet, op de achterkant staat
"x = volgens moeder Jan").
Zo gaat alles zijn gangetje in het gezin
Buijvoets totdat mijn grootvader in september 1937 een ongeluk krijgt op
een bouwplaats. Een val van een steiger verwondt hem en
enkele dagen daarna overlijdt hij.
Nevenstaande portretfoto van Jan (Johannes
Gerhardus) Buijvoets is na zijn overlijden deels getekend en geconstrueerd
door een fotograaf uit Almelo om zo de familieleden toch een officieel
portret te kunnen overhandigen.
Veel tijd om te rouwen was er niet, er
waren immers zeven jonge kinderen en er moest een bedrijf draaiende worden
gehouden. Annie Buijvoets, op dat moment nog een
baby, wordt om de jonge weduwe Buijvoets te ontlasten bij familie in
Brabant ondergebracht.
Oom Bé neemt vanaf dat moment de vaderrol
binnen het gezin op als voogd. Een markante persoonlijkheid en onmisbaar
in het bedrijf zo blijkt uit de vele verhalen die mijn vader over hem kan
vertellen. Als de jongens naar een karwei gingen hoefden ze s’morgens
slechts aan oom Bé door te geven waar ze naar toe vertrokken. Op zaterdag,
als de werkbriefjes moesten worden ingevuld lepelde oom Bé alle benodigde
gegevens van die week uit zijn hoofd op.
De zaak wordt voortgezet onder de naam
Fa. Weduwe J.G. Buyvoets.
Een naoorlogse enveloppe met deze firmanaam tref ik in een
fotoalbum aan.
In elk geval betekent het dat de oudste
zonen al vroeg in hun leven in de zaak aan de slag moeten.
Aardig is de anekdote die Henrike
(dochter van de oudste zoon Harrie, Henricus Bernardus Buijvoets) over
haar vaders werkzaamheden weet op te dissen.
“Inderdaad heeft koper voor enkele
Buijvoetsen wel wat betekend. Jan (Johannes Gerhardus Buyvoets, Heemstede)
weet jij nog dat pappie een koperen dak voor een kerk in Zutphen heeft
gemaakt? En dat wilde een pastoor graag gelijk groen hebben en hiervoor
niet eerst jarenlang wachten.
Nu schijnt urine een snelle groene patina
te geven. Nu mogen jullie
raden wie er hier een uitermate
praktische oplossing voor heeft gevonden!”
Adreslijst uit het v.v.v. Boek 1948 van Ootmarsum
(is
het nu Buy- of Buijvoets?)
De oorlogsjaren herinnert mijn vader zich
niet als bijzonder zwaar voor het gezin. Eten was er in elk geval altijd
genoeg dankzij de rokerij en moestuin van oom Bé.
Wél moeten in het verloop van de
oorlogsjaren Harrie en Gerrit als oudste zonen onderduiken bij
boerengezinnen in de omtrek om aan de Duitse Arbeidsdienst te ontsnappen.
Zakelijk was het door de schaarste aan
vooral koper, dat voor allerhande oorlogstuig nodig was, moeilijker.
Ook andere gebruiksgoederen waar de
familie in handelde, zoals radio's en fietsen, werden op een zeker moment
door de bezetter in beslag genomen.
Een aantal aardige anekdotes uit die tijd
die mijn vader me meermalen vertelde;
Eén ervan gaat over eten en is hilarisch.
Het gaat over een varken dat in een
winternacht bij een boer in Duitsland wordt gestolen.
Het beest werd vastgebonden op een slee
en onwetend van z'n lot al knorrend naar de werkplaats van Buijvoets
gesmokkeld. Daar stond slager Steinmeijer al met de geslepen messen klaar.
Besloten werd het beest met een voorhamer te "verdoven" voor de slacht kan
beginnen. Dat ging echter niet helemaal goed. Het ziedende en krijsende
beest ontsnapte uit de werkplaats de straten van Ootmarsum in, slager en
andere aanwezigen in zijn kielzog…
Als de bezetter besluit tot inbeslagname
van radiotoestellen wordt er een inzamelpunt voor radio's op het
gemeentehuis ingericht.
Aan de achterkant postten Harrie en
Gerrit om de mooiste toestellen direct te confisqueren. De apparaten
werden in het geniep naar de werkplaats gebracht en in zink verpakt dat
dicht gesoldeerd werd. Zo werden de toestellen in de moestuin van oom Bé
begraven in afwachting van betere tijden. Een prachtig toestel, van de
Buijvoetsen zelf, kreeg een omdoos van de laatste resten koper dat ook aan
elkaar werd gesoldeerd. Bij het opgraven na de bevrijding blijkt dat juist
deze radio onherstelbaar beschadigd is door vocht omdat de
soldeerverbindingen tussen het (edeler) koper het begeven hadden.
Van de in zink verpakte toestellen konden
de stekkers zo weer in het stopcontact.
Het laatste verhaal gaat over Herman Buijvoets, tweelingbroer van mijn vader.
Het speelt in de nadagen van de oorlog en
terugtrekkende Duitse soldaten trekken al door de straten van Ootmarsum,
hun materieel achterlatend.
Durfal Herman besluit autobanden te gaan
stelen uit een legertruck die vlakbij de werkplaats is gestrand en kruipt
in de laadbak.
Juist op dat moment passeren enkele
Duitse soldaten die, uit frustratie, hun machinegeweren legen en de truck
met een salvo schoten doorboren.
Herman is op tijd in een stapel banden in
de truck gedoken wat hem het leven redt.
Mijn vader rent, als getuige van het
voorval, geheel overstuur naar zijn moeder en kan alleen nog maar
uitbrengen; “oans Herman is dood, oans Herman is dood”.
Terwijl hij nog staat te stamelen staat
Herman reeds grijnzend achter hem, een aantal autobanden om zijn nek. De
banden blijken later van een onmogelijke maat, ze passen op geen enkel
voertuig.
Herman zien we ook terug op een foto in
het boek "Mijn bevrijding". Op de foto in het midden van de pagina komt
hij voorbij gerend.
In die chaotische dagen weet hij ook
beslag te leggen op de vlag van het regiment dat Ootmarsum bevrijdde.
Herman heeft deze vlag, tot hij in 1997
besluit hem aan de Gemeente Ootmarsum te schenken, iedere bevrijdingsdag
trouw buiten gehangen.
Het complete verhaal is terug te lezen in
de krantenartikelen hieronder.
Klik op de kop van het
artikel om het artikel te lezen.
Klik op de kop van het
artikel om het artikel te lezen.
Ook zijn kort na de bevrijding enige tijd
een aantal Canadese soldaten ingekwartierd in huize Buijvoets.
Van één van hen tref ik in de spullen van
mijn vader een ansichtkaart aan met zijn portret. Het is M.J. (Mike)
Shields uit Ottawa. Op de achterkant in zijn handschrift: "My friend whom
I shall see in Canada?" gedateerd 4-8 1945.
Wanneer deze soldaten vertrekken blijft
de Cocker Spaniel “Roy” die hen sinds de gevechten in Frankrijk gezelschap
houdt achter bij het gezin Buijvoets.
Na de oorlog start men de firma weer op.
In het kader van het Marshall-plan
werden bedrijven door de geallieerden aan transportmiddelen geholpen.
Zo toog mijn vader met zijn broer Harrie
naar Den Haag om bij “Louwman & Parqui” een “Indian” motorfiets op te
halen.
De terugreis duurde lang; zo ongeveer om
de 20 kilometer werd afgestapt om het zojuist verkregen vervoermiddel te
bewonderen. Na een kwartiertje kijken, al mompelend “god wat mooi, wat
mooi”, werd de reis dan weer hervat. Niet lang daarna arriveren ook twee
“Willy’s” jeeps die door de jongens van een dichte cabine werden voorzien
waarmee de mobiliteit van de firma verzekerd was.
Aardig is de anekdote over het eerste
televisietoestel dat begin jaren ‘50 bij de firma Buijvoets arriveert.
Dokter Wortelboer had op dat moment de primeur van het eerste particuliere
tv-bezit in Ootmarsum.
Ongetwijfeld onder het motto "zien doet
verkopen" kreeg het apparaat, een hondenhok van Philips met een piepklein
zwart-wit schermpje, bij Buijvoets een prominente plek in de etalage. Een
antenne werd op het dak geplaatst en de familie nam in de verkoopruimte
plaats voor het toestel op het meubilair dat uit de huiskamer was
verhuisd. Herman zat op het dak en trachtte de antenne zo goed mogelijk op
Hilversum te richten. Voor de etalageruit stond een flinke groep
belangstellenden die tussen de hevige sneeuwbuien op het scherm een glimp
van de eerste televisie uitzendingen probeerden op te vangen. Ondertussen
kreeg Herman vanaf de straat aanwijzingen (iets noar links, iets noar
rechts!) om met het bijdraaien van de antenne te proberen de
beeldkwaliteit iets te verbeteren.
Al gauw pendelde men tussen de dokter en
“Bievoot” al naar gelang de beeldkwaliteit op één der adressen beter was.
De jaren ‘50 van wederopbouw, er wordt
weer getrouwd en er worden weer kinderen op de wereld gezet. Uit de vele
foto’s van het jonge kroost op de stoep bij Buijvoets aan het schoolplein
selecteer ik er één. Op deze plaat zitten Ben en Annemiek Veldboer (zoon
en dochter van Jan Veldboer en Riet Veldboer-Buijvoets) op de stoep voor
het zojuist verbouwde winkelpand van Buijvoets. In de etalage al een ruime
keuze aan wit- en bruingoed.
Bidprentje Bernardus Johannes
Maar in december 1958 sterft ook oom Bé.
Mijn vader herinnert het zich als volgt.
Hij ziet tegen de avond dat oom Bé onwel
wordt en besluit zijn moeder te waarschuwen. De dokter wordt gebeld en
iedereen naar huis geroepen.
Terwijl dat gaande is opent oom Bé
plotseling de ogen en zegt dat ze een dag te vroeg zijn en dat de familie
maar even tot de andere dag moet wachten.
De andere dag na het avondeten kondigt
hij zelf z'n dood aan. Eerst toiletbezoek, daarna nog een borrel en dan
zou het afgelopen zijn.
De laatste borrel is hem niet meer
gegund.
Toen ik op mijzelf ging wonen schonk mijn
vader mij het zilveren zakhorloge van oom Bé, dat hij bij eenzelfde
gelegenheid weer van zijn oom kreeg.
In het deksel van het horloge van
juwelier H.A. Hofland uit Denekamp staat de naam Buijvoets gegraveerd.
Wijzerplaat en glas waren kapot, maar
zijn inmiddels gerepareerd. Het uurwerk loopt tot op de dag van vandaag
feilloos, welhaast symbolisch voor de onverzettelijkheid van de eerste
eigenaar...
Zondags ging Bernardus Johannes steevast
in het nette pak met kameraad Jan Berghuis (ook vrijgezel) een eind
wandelen. Onderweg maakten de heren wat stops bij de café’s in de omtrek.
Op de foto oom Bé, mét gleufhoed, in zondags pak startklaar voor de
wandeling.
De zonen van Johannes Gerhardus (Jan)
Buijvoets gaan eind jaren '50 langzaam maar zeker hun eigen weg.
Harrie Buijvoets ziet al vroeg de mogelijkheden van
aardgas en begint met aannemer Hulsink het transportnet voor aardgas in
Ootmarsum te ontwikkelen. Hulsink deed het grondwerk en Buijvoets
het leidingnetwerk en de ombouw van butagas, waar men tot dan toe veelal
op kookte, -toestellen naar aardgas.
Ook het plaatsen van de meters werd door
de Buijvoetsen verzorgd. De Ootmarsummer bevolking moest wel overtuigd
worden om op aardgas over te stappen met de belofte dat de kosten voor hen
niet zouden stijgen. Daarmee is het Gasbedrijf "Ootmarsum" geboren.
Na het overlijden van Hulsink neemt
Harrie Buijvoets het bedrijf geheel over. Na zijn overlijden is het
bedrijf overgegaan naar de "Cogas".
Een in memoriam uit een krant van 1977
leert me verder dat hij eind jaren '60 enige jaren raadslid en wethouder
van de gemeente Ootmarsum is geweest. Ook was hij kerkbestuurder van de
parochie Ootmarsum vanaf 1959. Als technisch kerkbestuurslid heeft hij
veel bijgedragen aan de kerkrestauratie van de R.K. kerk Simon en Judas
(1969-1974).
Hierboven het artikel en de
overlijdensadvertenties in dezelfde krant, let op de slordige omgang met Y
en IJ.
Gerrit gaat de kant op van de elektra.
Het installatiebedrijf en lampenzaak worden tot op de dag van vandaag
voortgezet door Gert-Jan Buijvoets.
Ben hielp al enige tijd in de
kruidenierswinkel van Bank in Ootmarsum. Na zijn terugkomst als
Indië-ganger begint hij een kruidenierszaak in Hengelo.
Herman Buijvoets werkt nog enige tijd in de zaak en
is later werkzaam bij radiatorenfabriek Brugman in Tubbergen.
An blijft ook een beetje Brabantse en
vestigt zich in Den Bosch waar ze in de verpleging werkt.
Riet trouwt met Jan Veldboer en blijft in
Ootmarsum wonen. Aanvankelijk hebben ze een dranken-groothandel, later een
midgetgolfbaan met horecagelegenheid in Ootmarsum.
Mijn eigen vader, Jan Buijvoets, is in de jaren
vijftig werkzaam geweest bij de firma Buijvoets
Bijna alle zonen Buijvoets volgden nog
het ambacht van hun (groot)vader.
Jan was een enorm liefhebber van
motorfietsen (een tic die ik van hem heb meegekregen). Het begon al in de
oorlogsjaren met een 98cc DKW die op zolder van huize Buijvoets gestald
was om niet in handen van de bezetter te vallen. Regelmatig werd het ding
daar gestart en de eerste meters gereden tot de tweetaktwalm doordrong tot
de lager gelegen verdiepingen.
Direct na de bevrijding was het zaak zo
snel mogelijk een rijbewijs te halen.
Na het onder toeziend oog van een rij-instructeur maken van een perfect
“achtje” kon in Oldenzaal het felbegeerde document mee worden genomen. Vanaf die dag werden de wegen in Twente
met diverse motorfietsen onveilig gemaakt.
 Zo bezat hij enige tijd de prachtige
viercilinder “Ariël” van “Toon van oom Harrie” (Harrie Buijvoets van de
elektrawinkel in Ootmarsum) die hij weer rijklaar weet te maken. De ultieme jongensdroom kan hij later
verwezenlijken. Bij dumphandelaar “De Ridder” in Amersfoort wordt een
heuse Harley-Davidson aangeschaft. Het apparaat komt in onderdelen, in
krat en oorspronkelijk bedoeld om in Afrika ingezet te worden,
rechtstreeks uit het legerdepot naar de werkplaats van Buijvoets waar het
zelf in elkaar gezet moet worden.
Eén van de eerste ritten is een
onfortuinlijke. In een flauwe bocht bij de “Nutter Es” klapt plots de
jiffy-standaard uit waardoor motorfiets en berijder in de mestvaalt van
een in de buitenbocht gelegen boerenerf belanden.
De zachte landing zorgt ervoor dat een
kwalijk riekende Jan de reis naar huis ongedeerd kan vervolgen. De H-D is
echter krom en wordt ingeruild voor een “vers” krat met nieuwe onderdelen.
Op de foto de trotse bezitter van de
zojuist gereedgekomen 750cc Harley-Davidson “Liberator” achter de
werkplaats van Buijvoets midden jaren ‘50.
Het bijschrift luidt triomfantelijk; “Hij
rijdt!”
Eind jaren vijftig vertrekt Jan uit
Ootmarsum en vestigt zich na wat omzwervingen in 1961 in Doetinchem waar
hij als fitter in dienst komt bij het “Gemeente Gasbedrijf Doetinchem”. In
1989 neemt hij afscheid als opzichter. Ook is hij vanaf 1963 lid van de
vrijwillige brandweer van Doetinchem, waar hij in 1985 afscheid neemt als
plaatsvervangend commandant.
Hij is bij aankomst in Doetinchem één jaar getrouwd met mijn moeder Toos
Gaalman (geboren in Hengelo) die hij heeft leren kennen toen zij als
kokkin in het toenmalige “PTT vakantie oord De Kuiperberg” (gelegen op de
heuvel met diezelfde naam in Ootmarsum) werkzaam was. In datzelfde jaar
wordt ik zelf als eerste van drie kinderen geboren, mijn zus Carry volgt
in 1962, Jolie in 1968. Inmiddels ben ik zelf getrouwd met Irene en op
moment van dit schrijven hebben we twee zonen, Martin en Ruud, beiden 8
jaar oud, waarmee mijn eigen verhaal rond is.
Oma Buijvoets-Brevink, voor haar een
ereplaatsje aan het eind van dit artikel, overlijdt in 1970 in Ootmarsum.
Op de foto ziet u haar in de vijftiger jaren met de eerste kleinkinderen
(Jan en Annemiek Veldboer en Henrieke Buijvoets). In de deuropening van de
winkel Toos Gaalman (mijn moeder). Helaas bewogen op deze foto, Diny
Buijvoets-Kuppeveld.
Voor de liefhebbers;
Tijdens het speuren op internet trof ik
op de site van Birgit Bosch (Birgitta Anna Plechelma, Rossum 23-07-1958
www.flevoland.to/~birgit/ ) een stamboom aan van de Brevink's kant.
Voor mij persoonlijk aardig om te zien dat Johanna Maria Gerritdina
Brevink haar "roots" in de Achterhoek had, die mooie streek waar ik zelf
geboren en getogen ben.
Bronnen:
| 
