|
|
Architect Y. Bijvoets te Amsterdam(1837-1901) |
|
|
In dit artikel enkele wetenswaardigheden over architect Y.Bijvoets. Eerste aanzet voor dit artikel aangeleverd door Peter Bijvoets in september 2004. |
||
|
|
||
|
|
||
|
Grootse plannen in Nederhorst Den Berg
Op Internet werd een zeer uitgebreid artikel gevonden over de parochie van Nederhorst Den Berg, een plaatsje in de Vechtstreek. In dit artikel een uittreksel waarin de aktiviteiten van Y.Bijvoets ter sprake komen. Het volledige artikel is te vinden op de website: www.kanparochies.nl Op deze website kan de kerk van Nederhorst Den Berg als link aangeklikt worden. Daarna aan de linkerzijde de link Geschiedenis aanklikken.
****
Op een zondag in 1876 begon het bevroren plafond boven het altaar tijdens de H. Mis te ontdooien. Het druppelde overal en de pastoor moest zijn uiterste best doen om te voorkomen dat er een druppel vocht in de kelk of op de hosties zou vallen. Het was duidelijk: zo kon het niet langer. Voortvarend ging hij aan de slag om gelden bijeen te krijgen. Belangrijk was de oprichting van de Processie Broederschap van O.L.V. van het H. Hart in 1880. Naast de verering van Maria was een van de doelstellingen geld bijeen te krijgen voor de bouw van een parochiekerk in Nederhorst den Berg. In 1878 had Mgr. Snickers “het boeltje”afgekeurd en Vismans de opdracht gegeven daarin verandering te brengen. De pastoor wilde niets anders, maar de pas opgerichte R.K. Bewaar-, Naay- en Breischool zorgde al voor de nodige geldelijke problemen. Toch werd in 1881 door het kerkbestuur besloten tot het bouwen van een nieuwe kerk. In 1885 begonnen de plannen vastere vormen aan te nemen. Een jaar later kon van de heer van Blarcum uit Ankeveen een stuk grond gekocht worden aan de weg naar de Hinderdam en aan de Reevaart, in de bewoordingen van de pastoor “het schoonst gelegen stukje grond”. Deken Graaff van Ouderkerk aan de Amstel zag aanvankelijk nogal wat bezwaren, maar nadat hij het terrein bekeken had, bracht hij een positief advies uit bij het bisdom en op 10 juli 1886 kwam de toestemming tot aankoop binnen. In 1888 was het zover.
Architect Y. Bijvoets Gzn uit Amsterdam, een leerling van P.J.H. Cuijpers, kreeg de opdracht tot de bouw van de nieuwe Mariakerk. Voor de parochie had hij al enige kleinere opdrachten uitgevoerd. Hij ontwierp “een solide dorpskerk, zonder ornamenten, maar schoon in lijnen en een pastorie, solide maar eenvoudig, zoals dat voor een dorp past”, een neogotische driebeukige kruisbasiliek met een toren en een ruime pastorie. Om de kerk goed uit te laten komen in de omgeving werd een verhoging opgeworpen. Voor ruim ƒ 65.000,- kon het werk geklaard worden. Pastoor Vismans was erg optimistisch over de financieringsmogelijkheden. De Kerklening tegen 4 % zou ƒ60.000,- opbrengen, terwijl hij verder overtuigd was van de blijvende steun van de Processie Broederschap. De vicaris van het bisdom maakte zich. met de deken, ernstig zorgen over de wissel, die voor de toekomst op de parochie werd getrokken. Hij vroeg zelfs of de plannen niet enige tijd uitgesteld worden. Pastoor Vismans wist de vicaris te overtuigen van de soliditeit van zijn plannen en op 23 april 1888 kwam de bisschoppelijke machtiging binnen.
Van vele kanten kreeg pastoor Vismans giften en bijdragen voor het interieur van de nieuwe kerk, met name van leden van de Processie Broederschap van elders, die de “Nova Creatura” als Broederschapskerk beschouwden. Zo kon het mooie Mariabeeld een waardige plaats krijgen op een nieuw Maria-altaar (1902) en kreeg de kerkschilder Kees Dunselman de opdracht tot het vervaardigen van de Kruiswegstaties (1908).
Ook de gebrandschilderde ramen naar ontwerp (1889) van Yme Bijvoets konden dankzij donaties aangebracht worden. In 1906 kon een Maarschalkerweerdorgel geïnstalleerd worden. Het eenvoudige hoofdaltaar kon in 1911 vervangen worden.
Bovenstaande foto is in 2006 ontvangen van Rob Stalenhoef. Zie ook zijn bijdrage hierna over het ontwerp voor de ciborie door Yme Bijvoets.
Yme Bijvoets heeft al met al een groot stempel gedrukt op het gebouw en de schatten van de Maria-Hemelvaart kerk. De archivaris van de parochie, dhr.J.Baar, Kerkstraat 6 te Nederhorst den Berg zou dolgraag in het bezit komen van een portret van Yme Bijvoets. Dat zal niet meevallen want de fotografie stond nog in de kinderschoenen. Wie helpt zoeken?
*******
De ciborie van pastoor Vismans
In 2006 hadden we contact met Rob Stalenhoef. Rob ontdekte in de kluis van de kerk Maria-Hemelvaart te Nederhorst den Berg een prachtig mooie ciborie en wilde deze meer bekendheid geven. Bij de studie over deze ciborie concludeerde Rob dat de ciborie een ontwerp was van onze Yme Bijvoets. De ciborie stamt uit 1884 en toont ondermeer een afbeelding van de Heilige Gerardus. De vader van Yme Bijvoets stierf in 1884 en heette Gerardus. Om meer bekendheid te geven aan deze ciborie heeft Rob een boekje uitgegeven over deze ciborie met een uitgebreide beschrijving van alle detailafbeeldingen op deze mooie ciborie. Het boekje telt 16 bladzijden met vele foto's, waarvan een 4-tal bladzijden hieronder zijn weergegeven.
Het boekje is (na Hemelvaartsdag 2006) te verkrijgen bij het secretariaat van de parochie, Dammerweg 6 te Nederhorst den Berg. De kosten zullen circa 10 euro bedragen. Het betreft een beperkte oplage, dus wees er snel bij.
**********
*******
Pand "De Zeevaart" te Amsterdam
Op een website over Rijksmonumenten te Amsterdam werd een beschrijving gevonden van het pand "De zeevaart" als ontworpen door Y. Bijvoets. Het adres van deze website is: www.bma.amsterdam.nl/adam/nl/msp/zeevaart.html
Bovenstaande beschrijving van het pand "De Zeevaart werd door Peter Bijvoets gevonden op Internet op het adres:
******* In het Gastenboek schreef Tom Bijvoet (Canada) op 2-9-2004:
Toevallig heb ik het boek "De Geschiedenis van Nederhorst den Berg" van J.Krol (1949) op de plank staan. Het voegt niet veel toe, maar op bladzijde 125 staat: "In 1887 werd de bouw van de nieuwe kerk opgedragen aan de architect Bijvoetsz (sic) te Amsterdam, die als solied bouwkundige bekend stond en reeds 3 kerken gebouwd had." We gaan natuurlijk wel op zoek naar die andere drie kerken.
Het desbetreffende boek is van J.Krol, Secretaris Ontvanger der Gemeente Nederhorst den Berg, en heeft als titel De Geschiedenis van Nederhorst den Berg 1949. Het boek verscheen bij uitgeverij N. Samsom n.v. te Alphen aan den Rijn (262 Blz.).
Door Michel Buijvoets werd de volgende e-mail verstrekt op 2-9-2004:
Geen genealogisch oplossing maar misschien wel een aardige toevoeging op het bericht over Yme Bijvoets (z'n voornaam is duidelijk een Friese). Groet, Michel
Archief van Architectenbureau Y. Bijvoets Gzn Dit archief is aanwezig in het gemeentearchief Amsterdam http://gemeentearchief.amsterdam.nl/home.nl.html
Het oeuvre van de architect Yme Gerardus Bijvoets (1837-1901) omvat woonhuizen voor particuliere opdrachtgevers, zowel etagewoningen als herenhuizen en villa's in Amsterdam en daarbuiten. Bijvoets heeft ook theaters, fabrieken en kerken ontworpen. Hij bouwde 104 arbeiderswoningen aan de Mauritskade (1873), woonhuizen in de Sarphatistraat en op de Stadhouderskade (1877), de 'Passage Central' (1884) tussen de Nieuwendijk en de Prins Hendrikkade, de Villa Schreuder te Nieuwer-Amstel en de pastorie voor de Sint-Augustinuskerk op het Rusland (1890). Behalve enkele ontwerptekeningen gaat het in dit archief vooral om bestekken en andere geschreven informatie van door Bijvoets gerealiseerde projecten. Tekeningen van hem vindt men in de Algemene collectie bouwtekeningen en enkele in de Atlas Kok (arch.nr. 10095). Het zijn veelal fraaie, in kleur uitgewerkte presentatietekeningen. http://gemeentearchief.amsterdam.nl/archieven/overzicht_en_inventarissen
In de voortreffelijke beeldbank van het gemeentearchief Amsterdam zijn een aantal ontwerpschetsen en foto's van zijn werk te vinden. Een van die ontwerpschetsen drukken we hierbij af.
Het is een Ontwerptekening met aanzicht van de voorgevel voor de bouw van een uit twee haakse vleugels bestaand winkelpand met behoud van het bestaande gedeelte aan de Pijlsteeg. Wie zoekt op Bijvoet (kennelijk is hier de s weggevallen in de beschrijving) treft een mooie foto aan van een door Yme ontworpen wintertuin. http://gemeentearchief.amsterdam.nl/archieven/beeldbank/home.nl.html
Meer informatie over de Bijvoetsen in Amsterdam is te vinden in de zogenaamde gezinskaarten, die middels een database op de site eenvoudig te doorzoeken zijn. Vanaf 1850 is in Amsterdam de gehele bevolking geregistreerd. In het Bevolkingsregister is van iedereen die in Amsterdam woont genoteerd: naam, geboortedatum, woonadres, plaats in het gezinsverband, en eventueel beroep, godsdienst, verhuizingen of overlijdensdatum. In de periode 1893-1939 zijn deze gegevens vastgelegd op Gezinskaarten. Het hele bestand gezinskaarten, in totaal zo'n 300.000 stuks, is bij de aanslag op het bevolkingsregister in de tweede wereldoorlog verloren gegaan. Gelukkig was het bestand voor die tijd verfilmd. Die films zijn nu gedigitaliseerd. In die digitale database kunt u nu zoeken op naam. U kunt zoeken op achternamen van gezinshoofden. Op namen van de overige leden van een gezin kan hier niet gezocht worden. Op de studiezalen van het Gemeentearchief kan dat wel in een microfichebestand. Wij troffen de volgende Bijvoetsen aan in het bestand;
G.A.J. Bijvoets 22-5-1895 G.A.J. Bijvoets ?-?-? J. Bijvoets 22-5-1879 J. Bijvoets 6-8-1859 J. Bijvoets 5-8-1896 P.B. Bijvoets 8-3-1909 R.B. Bijvoets 9-11-1873 S. Bijvoets 1-9-1902 S.A. Bijvoets 31-12-1886 http://gemeentearchief.amsterdam.nl/archieven/genealogie/gezinskaarten/index.nl.html
Gevolgd dezelfde dag door Tom Bijvoet in het Gastenboek:
Uit: http://gemeentearchief.amsterdam.nl/archieven/overzicht_en_inventarissen/
"Het oeuvre van de architect Yme Gerardus Bijvoets (1837-1901) omvat woonhuizen voor particuliere opdrachtgevers, zowel etagewoningen als herenhuizen en villa's in Amsterdam en daarbuiten. Bijvoets heeft ook theaters, fabrieken en kerken ontworpen. Hij bouwde 104 arbeiderswoningen aan de Mauritskade (1873), woonhuizen in de Sarphatistraat en op de Stadhouderskade (1877), de 'Passage Central' (1884) tussen de Nieuwendijk en de Prins Hendrikkade, de Villa Schreuder te Nieuwer-Amstel en de pastorie voor de Sint-Augustinuskerk op het Rusland (1890)."
Voor €3 schijnt er een duitstalige biografie van IJme te verkrijgen te zijn: "Detailed biography available from Allgemeines Künstlerlexikon AKL Available (fee: 3 €) from GENIOS Information Services" www.archinform.net/arch/25327.htm?ID=a9dVJp3gKB173zBL
En dat moet dan Yme Bijvoets zijn, tweede zoon van Gerardus Adrianus (1811-184 en Dieuwke Ymes Pietersma (1809-1880), geboren 2-9-1837 in Wymbritseradeel.
******
De gegevens blijven binnenstromen, echter meer over het werk van Yme dan over zijn leven.
Op 7 augustus 1877 werd de katholieke kerk Francisca Romana in de De Cocksdorp ingewijd. Architect Bijvoets uit Amsterdam ontwierp het gebouw, aannemer Leendert van der Ploeg uit Zierikzee zou de kerk bouwen voor f20.980,-. Hij ging echter tijdens de bouw failliet, en voor de voltooiing moest er extra geld op tafel komen. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog raakte de kerk zwaar beschadigd tijdens de opstand van de Georgiërs. Door vijf Duitse granaten werd de toren op 8 april 1945 weggeschoten. 1890 Bron: http://home.hccnet.nl/mwk/tijdlijn.html
*******
Wie had ooit gedacht dat vanuit Canada gesnuffeld zou worden in de archieven van Rotterdam en Amsterdam. Tom Bijvoet vond daar het volgende.
Gemeentearchief Rotterdam: ( www.archieven.nl ) : Toegangsnummer: 33-02 Archieftitel: Handschriftenverzameling (aanv. t/m 1996) 3. Cultuur en wetenschap Handschriftenverzameling (aanv. t/m 1996) 9211. aanvraagnr: 1992 08 Lofdicht van J. Streefland, landbouwer te Streefkerk, voor J. Bijvoets als architect van de Tivoli Schouwburg te Rotterdam
N.B.: Vraag is of de hier genoemde architect inderdaad Yme is, of een van onze andere architecten in de familie.
Brievenverzameling RU Leiden: ( www.opac.leidenuniv.nl ): Brief van: Y. Bijvoets Gz Aan:Koninklijk Instituut van Ingenieurs, 's-Gravenhage Gericht aan: Jan Tideman 1821-1901 Plaats van verzending: Amsterdam Jaar: 1872 Annotatie: Ook beschikbaar in microvorm Signatuur: LTK 1515 4
Uiteraard weer een oproep aan leden die wonen in Rotterdam of Leiden om zo vriendelijk te zijn deze archieven eens binnen te lopen, de brieven nader te bestuderen, en hierover verslag te zenden aan info@bijvoet.org .
*******
Op 16 november schreef Hein Bijvoet het volgende bericht in het gastenboek: Beste lezers,
|
||
|
**************** |
||
|
HISTORISCH KADASTER ALKMAAR
In het archief van het Historisch Kadaster te Alkmaar, kan men in het zoekmenu "Bijvoets" intypen. Dan komt een Y. Bijvoets tevoorschijn. Aangezien het over de verkoop van een pand gaat, moet dit onze Yme zijn.
De volgende tekst komt daarbij tevoorschijn:
|
||
In 1871 werd Paulus
Vismans pastoor van de parochie van H. Maria Hemelvaart in Nederhorst Den Berg (een
dorp in de Vechtstreek). Bij de eerste aanblik zal hij beseft hebben, dat er
in Den Berg vroeg of laat een nieuwe kerk zou moeten verrijzen.
Het
op de hoek van de Oostertoegang en de De Ruijterkade 105-106 gelegen pand De
Zeevaart werd gebouwd naar een ontwerp van architect Y. Bijvoets Gzn. uit
1884. In het gebouw waren oorspronkelijk een ijskelder en een remise met
werkplaats ondergebracht, terwijl op de verdiepingen woningen waren
gesitueerd. Het pand is opgetrokken in een rijke neorenaissance-stijl. De
over de verdiepingen doorlopende hoekerker is boven de begane grond voorzien
van sierconsoles met daarboven een reliëf met kinderfiguren. Het rijk
gedecoreerde fries onder de gootlijst bevat consoles en rolwerkcartouches.
In 1924 werd het pand in opdracht van de Scheepvaart en Steenkolen Mij.
veranderd in een kantoorgebouw met twee woningen voor conciërges. De begane
grond heeft in de loop van de tijd gefunctioneerd als garage, reisbureau en
tot 1994 als café-restaurant De Zeilvaart. Het pand behoort tot de 200
nieuwe rijksmonumenten. Het bijbehorende gedeelte op nr. 104 werd in 1994
gesloopt ten behoeve van de uitbreiding van het sporennet van het Centraal
Station.
Wat
zelfs Tom niet weet, is dat ik tien jaar in een huis heb gewoond, gebouwd
door Bijvoets.